Küresel güvenlik arenasında hem umut veren hem de endişe uyandıran bir gelişme yaşandı: Nükleer silah testlerine şimdiye kadarki en uzun süre ara verildi. Ancak bu 'rekor sessizlik', uluslararası ilişkilerdeki derin gerilimler nedeniyle uzmanlara göre zayıf bir zeminde yükseliyor. Bu durum, nükleer silahsızlanma hedeflerini gözden geçirmeye zorlarken, yeni bir dönemecin de habercisi olabilir.
Rekor Sessizliğin Ardındaki Çatlaklar
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) raporları ve bağımsız gözlemcilerin verilerine göre, 1945'ten bu yana nükleer testler tarihinde en uzun aralık dönemindeyiz. Bu durum, nükleer silahların yayılmasını önleme çabaları için bir nebze olsun nefes aldırıyor gibi görünse de, analistler ve diplomatlar, bu sessizliğin aldatıcı olabileceği konusunda uyarıyor.
Diplomatik kaynaklar, küresel güçler arasındaki stratejik rekabetin ve bölgesel çatışmaların, nükleer silahsızlanma gündemini zorlaştırdığını belirtiyor. Özellikle bazı ülkelerin nükleer kapasitelerini modernize etme ve yeni nesil silahlar geliştirme çabaları, bu hassas dengeyi her an bozabilecek potansiyele sahip. Siyaset bilimciler, bu uzun aranın, devletlerin gerçekten silahsızlanma taahhüdünden çok, test etme teknolojilerinin gelişimi veya uluslararası baskının bir sonucu olabileceğine dikkat çekiyor.
Küresel Güvenlik Mimarisi Neden Kırılgan?
Pekin'den Washington'a, Moskova'dan Pyongyang'a kadar uzanan jeopolitik gerilim hatları, nükleer test moratoryumunun kalıcı bir barış göstergesi olmaktan çok, geçici bir durulma olduğunu düşündürüyor. Özellikle nükleer silah sahibi ülkeler arasındaki güven eksikliği ve karşılıklı şüphe, bu kırılgan durumu besliyor.
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Birleşmiş Milletler nezdindeki nükleer silahsızlanma müzakerelerinin yavaş ilerlemesini ve bazı anlaşmalardan çekilmelerin yaşanmasını, bu sessizliğin uzun vadede sürdürülebilir olmadığını gösteren işaretler olarak değerlendiriyor. 'Bu sessizliği bir fırsat olarak görüp diplomasi kanallarını güçlendirmek yerine, gerilimin tırmanması, gelecekteki bir nükleer test olasılığını ne yazık ki artırabilir' yorumunda bulunuyorlar.
Nükleer testlere verilen rekor aranın devamlılığı, büyük ölçüde uluslararası aktörlerin karşılıklı güveni yeniden inşa etme ve silahsızlanma taahhütlerine sadık kalma becerilerine bağlı olacak. Aksi takdirde, bu 'sessizlik' kasırga öncesi bir fırtına dinamiğine dönüşebilir.
