Trump'tan Tahran'a Yeni Tehdit: ABD Ordusu Seçenekleri Değerlendiriyor
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'a dönüş yolunda Air Force One uçağında gazetecilerin uluslararası gelişmelere ilişkin sorularını yanıtlarken, İran'a yönelik sert açıklamalarına bir yenisini ekledi. Trump, Tahran yönetimine karşı Amerikan ordusunun olası müdahale seçeneklerini değerlendirdiğini duyururken, bu sözler Washington ile Tahran arasındaki gerilimi daha da tırmandıracak nitelikteydi.
Başkan Trump, İran'ın kırmızı çizgisini "aşmaya başladığını" ve Tahran yönetimine karşı, "ne zaman, nerede veya nasıl hareket edecekleri" konusunda yorum yapmayacağını ifade etti. İran'daki protestolarla ilgili "saat başı" rapor aldığını belirten Trump, İranlı yöneticileri hedef alarak, "Onlar lider değiller. Şiddet yoluyla yönetiyorlar. Bunu çok ciddiye alıyoruz. Ordu da bunu inceliyor ve masada çok güçlü seçeneklerimiz var" diye konuştu.
Uzun süredir bölgedeki tansiyonu artıran ABD-İran hattında gerilim yeniden yükseldi. Trump'ın bu son çıkışı, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndaki son dönemdeki olayların ardından gelmesiyle dikkatleri üzerine çekti. Washington, daha önce de İran'ı 'büyük bedel ödetmekle' tehdit etmiş ve Tahran'a yönelik ekonomik baskısını artırmıştı. Ancak dikkat çeken bir başka detay da, Trump'ın İran'ın bir gün önce ABD ile iletişime geçtiğini ve nükleer bir anlaşma müzakere etmeyi teklif ettiğini açıklaması oldu. Trump, "Onlarla görüşebiliriz. Bir görüşme ayarlanıyor. Ancak yaşananlar (ülkedeki gösteriler) nedeniyle görüşmeden önce harekete geçmemiz gerekebilir" ifadelerini kullandı. Ayrıca, İran halkının internet bağlantısına sahip olmadığını ve dünyayla iletişimin koptuğunun hatırlatılması üzerine, Elon Musk ile konuşup Starlink aracılığıyla ülkedeki interneti tekrar aktif hale getirebileceklerini dile getirdi.
Jeopolitik Satrançta Yeni Hamleler: Grönland ve Venezuela
Trump'ın açıklamaları sadece İran ile sınırlı kalmadı, uluslararası arenadaki diğer önemli meselelere de değindi. ABD Başkanı, Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun alıkoyulmasından sonra Venezuela ile görüşmelerin "çok iyi gittiğini" belirtti. "Liderlikle çok iyi çalışıyoruz ve her şeyin nasıl sonuçlanacağını göreceğiz" diyen Trump, Venezuela petrolleriyle ilgili de önemli detaylar paylaştı. Bu ülkeden 50 milyon varil petrol almayı konuştuklarını, ilk etapta 4,2 milyar dolarlık petrolün şu anda ABD'ye doğru yolda olduğunu duyurdu.
Petrol şirketlerinin geçmişte Venezuela ile sorunları olduğunu hatırlatan Trump, "Çünkü başkan olarak Trump yoktu. Şimdi sorun olmayacak. Güvende olacaklar" diyerek kendi dönemindeki farkı vurguladı. Ancak Exxon firmasına yönelik eleştiriler de vardı: Trump, Exxon'un "tepkisini beğenmediğini ve çok kurnazca davrandıklarını" öne sürerek bu firmayı Karayip ülkesindeki petrol ihalelerinin dışında tutmayı düşündüğünü açıkladı. Bu hamle, hem Venezuela ile yeni bir enerji diplomasisi hem de büyük petrol şirketleriyle ilişkilerde Trump'ın keskin tutumunu ortaya koyuyor.
Başkan Trump'ın dikkat çekici bir diğer hedefi ise Grönland'ın ABD'ye ilhakı oldu. Grönland ile ilgili sorulara, "Grönland'ı almazsak, Rusya veya Çin alacak. Ben başkan olduğum sürece bu olmayacak. Askeri varlık yeterli değil. Mülkiyete sahip olmanız gerekiyor" yanıtını verdi. Çin ve Rusya'ya ait denizaltı ve diğer savaş gemilerinin Grönland çevresinde varlık gösterdiğini belirten Trump, buna müsaade etmeyeceklerini ve "bir şekilde Grönland'ı alacaklarını" söyledi. Bu stratejik hamlenin NATO ülkelerinin birliğini olumsuz etkileyip etkilemeyeceği sorusuna ise, "Bizim onlara ihtiyacımızdan çok onların bize ihtiyacı var" sözleriyle kararlı bir duruş sergiledi.
Küresel Çalkantılar ve İç Politika Yansımaları
Uluslararası gündemin bir diğer önemli maddesi olan Ukrayna-Rusya savaşıyla ilgili de konuşan Trump, "Bu (Joe) Biden'ın savaşı. Hiç yaşanmamalıydı" değerlendirmesinde bulundu. Savaşın durdurulması istemindeki amacının sadece, hem Ukrayna hem de Rus vatandaşlarının hayatlarını kurtarmak olduğunu öne sürdü. Bu, Trump'ın mevcut yönetime yönelik dış politika eleştirilerinin devamı niteliğindeydi.
Başkan, ülkesindeki iç meselelerden de bahsetti. Minnesota eyaletinde, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) görevlisi tarafından 37 yaşındaki Amerikalı Renee Nicole Macklin Good’un vurularak öldürülmesine ilişkin de değerlendirmede bulundu. Good'un kolluk kuvvetlerine karşı "son derece saygısız davrandığını" savunan Trump, bu kişinin ve arkadaşının "profesyonel kışkırtıcı" olduğunu ileri sürdü. Trump, kolluk kuvvetlerinin bu tür şeylere "katlanmak zorunda olmadığını" savunarak, "O kadının, arkadaşının ve diğer arkadaşlarının kolluk kuvvetlerine, sadece ICE'ye değil, genel olarak kolluk kuvvetlerine yaptıkları şey akıl almaz" diye konuştu. Bu açıklamalar, Trump'ın kolluk kuvvetlerine verdiği desteği ve suçla mücadeledeki sert tutumunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Piyasalar Tedirgin, Gelecek Senaryoları Belirsiz
Orta Doğu'daki en küçük bir gerilim dahi küresel enerji piyasalarını anında etkiliyor. Petrol fiyatları, Trump'ın açıklamalarının ardından yükseliş eğilimine girerken, yatırımcılar belirsizlik nedeniyle temkinli bir duruş sergiliyor. Venezuela'dan beklenen petrol akışı gibi faktörler kısa vadede piyasalara nefes aldırsa da, İran ile tırmanan gerilim ve Grönland gibi jeopolitik hamleler uzun vadede istikrarsızlık riskini artırıyor.
Ekonomistler, bölgedeki istikrarsızlığın sürmesi halinde küresel ekonominin daha büyük baskı altına girebileceği konusunda uyarıyor. Trump'ın geniş bir yelpazeye yayılan bu son açıklamaları, ABD'nin uluslararası ilişkilerde ve iç politikada izleyeceği agresif ve tek taraflı politikaların sinyallerini veriyor. Özellikle İran'a yönelik askeri seçeneklerin masada tutulması, Venezuela'da enerji kaynakları üzerindeki doğrudan etkisi ve Grönland gibi stratejik bölgelere yönelik iddialı yaklaşımlar, önümüzdeki dönemde küresel dengelerde önemli değişimlere yol açabilir. Tüm bu gelişmeler, hem diplomatik çevrelerde hem de küresel piyasalarda büyük bir dikkatle takip ediliyor.
