ABD Başkanı Donald Trump, İran genelinde üçüncü haftasına giren protesto gösterilerini Washington’ın 'çok yakından izlediğini' ve duruma yönelik 'askeri seçenekler dahil olmak üzere çeşitli adımların' masada olduğunu duyurdu. Pazar günü gazetecilere yaptığı açıklamada Trump, "Bunu çok yakından izliyoruz. Ordu da konuyla ilgileniyor ve oldukça güçlü bazı seçenekleri değerlendiriyoruz. Bir karar vereceğiz" ifadelerini kullanarak bölgedeki tansiyonu artırabilecek potansiyel adımların sinyalini verdi.
İran'da Kanlı Bilançolar: İletişim Krizi ve Halkın Çığlığı
Ülke genelinde yayılan gösteriler, başta ekonomik sıkıntılar olmak üzere hayat pahalılığı ve işsizlik gibi derin iç sorunları dile getiriyor. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) verilerine göre, İran'ın 31 eyaletindeki 186 şehirde süren gösterilerde şimdiye kadar en az 540 kişi hayatını kaybetti, 10 binden fazla kişi ise gözaltına alındı. Ülkede iletişimin büyük ölçüde kesilmiş olması, protestoların gerçek boyutunun net biçimde ortaya konmasını ve uluslararası kamuoyu tarafından tam olarak anlaşılmasını zorlaştırıyor.
Washington'dan Tahran'a Sert Mesajlar: Diyalog ve Askeri İma
Washington yönetimi, Tahran'a yönelik politikalarında uzun süredir sert bir çizgi izlerken, bu protestoları bölgedeki nüfuzunu yeniden şekillendirme arayışı olarak değerlendiriyor. Trump'ın 'güçlü seçenekler' ifadesi, diplomatik baskıların artırılmasından yeni yaptırımların uygulanmasına ve hatta askeri müdahale imasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. ABD Başkanı, Cumartesi günü sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İran belki de daha önce hiç olmadığı kadar özgürlüğe yaklaşıyor. ABD yardıma hazır" ifadeleriyle protestoculara açık destek verirken, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney yönetimine karşı olası bir askeri müdahaleyi de ima etti.
Öte yandan, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, tansiyonu düşürmeye yönelik açıklamalar yaparak diyalog çağrısında bulundu. Bu çağrı, ülke içindeki gerilimi yatıştırma ve uluslararası baskıyı azaltma amacı taşıyor.
Tarih Tekerrür Eder mi? Geçmişteki Gerilimler ve Bölgesel Dinamikler
Geçmişte de benzer gerilimlerin yaşandığı İran-ABD ilişkilerinde, iç siyasi çalkantılar her zaman Washington tarafından dikkatle takip edilen dinamikler arasında yer almıştır. Özellikle 2009'daki Yeşil Hareket gibi büyük protesto dalgaları, Batılı ülkelerin İran içindeki muhalif gruplara yönelik destek söylemlerini artırmasına yol açmıştı. Ancak bu tür müdahalelerin genellikle İran rejiminin iç konsolidasyonunu güçlendirme ve dış düşman algısını pekiştirme gibi ters etkilere yol açtığı da gözlemlenmiştir.
Gelecek Perspektifi: Bölgesel Dengeler ve Olası Yankılar
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Trump yönetiminin bu tür açıklamalarının İran içindeki muhalefete moral desteği sağlarken, aynı zamanda bölgede gerilimi tırmandırma riski taşıdığı konusunda uyarıyor. Bir dış politika analisti, "Washington'ın doğrudan müdahaleden ziyade, İran rejimine yönelik baskıyı artırıcı enstrümanları kullanmayı tercih edeceğini" dile getirdi. Dünya kamuoyu, Washington'ın bu gelişmeler karşısında atacağı adımları ve Tahran'ın olası tepkilerini merakla beklerken, bölgedeki jeopolitik dengelerin bu krizden nasıl etkileneceği de yakından izleniyor. İran'ın komşu ülkeleri ve uluslararası aktörler, potansiyel tırmanışın bölgesel istikrara etkileri konusunda endişelerini dile getiriyor.
