Yunanistan'dan Avrupa'ya Savunma Talebi Revize Edildi: Milyarlar Küçüldü
Atina'dan Brüksel'e Dev Talep: Beklentilerle Gerçekler Çatıştı
Yunanistan'ın Avrupa Komisyonu'na askeri kapasitesini güçlendirme hedefiyle sunduğu devasa savunma finansman talebi, Brüksel'deki detaylı değerlendirmeler sonucunda köklü bir revizyona uğradı. Atina, Avrupa Birliği'nin sunduğu düşük faizli kredi ve uygun finansman koşullarından yararlanmak amacıyla başlangıçta 30 ayrı silahlanma programı için 2,9 milyar euroyu aşan iddialı bir kredi başvurusu yaparken, SAFE (Security Action for Europe) mekanizması kapsamındaki titiz incelemelerin ardından bu kapsamlı liste yalnızca 6 programa indirildi ve talep edilen finansman miktarı 815 milyon euroya geriledi. Bu keskin düşüş, Avrupa Birliği'nin savunma harcamalarına yaklaşımındaki stratejik önceliklerini ve ortak tedarik vurgusunu net bir şekilde ortaya koydu.
Avrupa'nın Savunma Hamlesi: Tek Çatı Altında Güçlenme Stratejisi
Bu revizyon, Avrupa Birliği'nin son dönemde savunma politikalarında attığı adımlarla yakından ilişkili. AB, yıllardır süregelen parçalı savunma stratejilerinden sıyrılıp, ortak hareket etme ve kaynakları daha verimli kullanma vizyonunu güçlendirme çabasında. Özellikle Ukrayna'daki savaşın başlamasıyla birlikte, AB üye ülkelerinin savunma kapasitelerini artırma ve ortak tedarik mekanizmalarını güçlendirme çabaları hız kazandı. SAFE mekanizması da tam olarak bu amaca hizmet etmek üzere oluşturulmuş, üye devletlerin askeri yeteneklerini müşterek projelerle geliştirmeyi hedefleyen bir yapı. Bu bağlamda, Atina'nın büyük ölçüde ulusal odaklı ilk başvurusunun, Birliğin ortak hareket etme ve maliyet etkinliğini öne çıkaran projelere öncelik verme vizyonuyla çatıştığı yorumları yapılıyor. AB, tek tek ulusların kendi başlarına yapacağı alımlar yerine, üye devletler arasında iş birliğini teşvik eden projelere daha sıcak bakıyor.
Brüksel'in Merceğinde Yunanistan: 2.9 Milyardan 815 Milyona Yolculuk
Yunanistan Ulusal Savunma Bakanlığı, kapsamlı ilk listesini 30 Kasım tarihinde Avrupa Komisyonu'na sunmuştu. Bu talep, ülke savunmasını güçlendirmeyi amaçlayan 30 farklı silahlanma programını kapsıyor ve toplamda 2,9 milyar euroyu aşan kredi talep ediyordu. Ancak, Avrupa Birliği'nin güvenlik ve savunma kapasitelerini artırma amacıyla kurulan SAFE mekanizması çerçevesindeki değerlendirme süreci oldukça titiz işledi. Avrupa Komisyonu, Atina'dan sunduğu yatırım planını düzeltme ve ek açıklama talebiyle geri göndermişti. Komisyon'un belirli programların uygunluğu, maliyet etkinliği ve SAFE yönetmeliği kapsamındaki kriterlere uyumu konusunda ciddi şüpheleri olduğu belirtiliyordu. Nitekim Komisyon, geçtiğimiz Eylül ayında Yunanistan için öngördüğü ilk bütçeyi 787 milyon euro olarak belirlemişti. Bu gelişmelerin ardından, 2025'in sonuna yaklaşırken iletilen yeni mektupta, Yunanistan'ın savunma planları daha dar bir çerçeveye oturtuldu ve sadece en acil ve kriterlere uygun görülen 6 program önceliklendirildi. Kathimerini gazetesinde yer alan habere göre, revize edilen bu 6 programın toplam maliyeti 815 milyon euroya ulaştı; bu rakam, Komisyon'un önceki tahmini olan 787 milyon euroyu bir miktar aşmış oldu.
Onaylanan 6 Programın Detayları ve SAFE'in Sert Koşulları
Atina'nın SAFE yönetmeliği kapsamında düşük faizli kredi ve uygun finansman koşullarından yararlanmak üzere Avrupa Komisyonu'na sunduğu son başvuruda yer alan 6 programdan bazıları, ulusal tedarik kapsamında değerlendirilen kritik alanlara odaklanıyor. Bunlar arasında kripto cihazları, kablosuz iletişim sistemleri ve insansız sistemlerin geliştirilmesine yönelik üç program bulunuyor. Özellikle bu üç program için başka ülkelerin herhangi bir ilgi göstermediği belirtildi. Ancak SAFE yönetmeliği, her program için en az iki üye devletin ilgilenmesini şart koşuyor. Yunanistan listesindeki bu son üç program gibi ulusal tedarik söz konusu olduğunda ise çok özel koşullar geçerli: Programların 30 Mayıs 2026 tarihine kadar sözleşmeye bağlanabilecek kadar olgun olması ve yerli savunma sanayiinin katılımını içermesi gerekiyor. Yönetmeliğin bu katı çerçevesi ve Ukrayna'daki savaşın tetiklediği AB'nin ortak tedarik vurgusu, Atina'nın Kasım ayı sonunda sunduğu listeden çok sayıda programın çıkarılmasının temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Ukrayna Denklemi: Atina'nın AB Vizyonundaki Yalnızlığı
Avrupa Birliği Savunma Komiseri Andrius Kubilius'un açıklamaları, bu kararın ardındaki stratejik farklılıkları gözler önüne seriyor. Kubilius'a göre, SAFE yönetmeliği kapsamında kredi başvurusu yapan 19 ülkeden 15'i ulusal planlarına Ukrayna'yı da dahil etmiş durumda. Ancak Yunanistan ve üç ülke daha, Ukrayna ile ortak tedarik için herhangi bir teklif sunmamıştır. Atina'nın bu tercihi, Komisyon'un kararlarında etkili olan önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor ve Avrupa Birliği'nin güvenlik öncelikleri ile üye ülkeler arasındaki farklı yaklaşımları bir kez daha gözler önüne seriyor.
Doğu Akdeniz'de Yeni Dengeler: Ankara Gelişmeleri Yakından İzliyor
Yunanistan'ın savunma finansman talebindeki bu küçülme ve Avrupa Birliği'nin katı önceliklendirmesi, Atina'nın orta vadeli savunma modernizasyonu hedeflerini yeniden şekillendirmesine neden olabilir. AB'nin koyduğu kriterler, Yunanistan'ı daha seçici olmaya ve özellikle yerli savunma sanayiini daha etkin kullanmaya itebilir. Bu gelişme, Doğu Akdeniz'deki güç dengeleri açısından da önemli sinyaller veriyor. Bölgedeki mevcut jeopolitik gerilimler ve komşusunun savunma kapasitesindeki bu yapısal değişimler, Türkiye tarafından yakından takip edilmektedir. Yunanistan'ın Avrupa Birliği ile olan askeri iş birliğindeki bu yeniden yapılanma, uzun vadede bölgesel savunma stratejilerini ve güç dengelerini etkileyebilecek potansiyele sahiptir ve Ankara'nın güvenlik ajandasında üst sıralarda yer almaktadır.
Atina İçin Bundan Sonra Ne Var? Savunma Stratejisi Yeniden Şekillenirken
SAFE mekanizmasından beklediği düzeyde finansman alamayan Yunanistan için bundan sonraki süreç kritik önem taşıyor. Atina'nın ya kendi ulusal bütçesinden daha fazla kaynak ayırması ya da daha mütevazı ve AB kriterlerine daha uygun projelere yönelmesi bekleniyor. Bu durum, ülkenin genel savunma stratejisi ve modernizasyon takviminde önemli gecikmelere yol açabilir. Aynı zamanda, Avrupa Birliği içinde savunma harcamaları ve ortak tedarik konusunda devam eden tartışmalara Yunanistan'ın nasıl adapte olacağı da merak konusu. Atina, gelecekteki savunma ihtiyaçlarını karşılamak ve bölgesel caydırıcılığını sürdürmek adına Avrupa içinde daha fazla iş birliği arayışına mı girecek, yoksa ikili anlaşmalarla alternatif yollar mı arayacak, zaman gösterecek. Bu kararlar, sadece Yunanistan'ın değil, tüm Doğu Akdeniz bölgesinin güvenlik dinamiklerini de yakından etkileyecek.
