Avrupa Birliği (AB) ve Çin, elektrikli araç ticaretindeki uzun soluklu anlaşmazlığı sonlandıran önemli bir çerçeve anlaşmaya vardı. Uzun süredir devam eden gerilimin ardından, özellikle Çin'den ithal edilen elektrikli araçların fiyatlandırılması ve sübvansiyon iddiaları konusundaki uzlaşı, küresel piyasalarda kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Krizin Fitili Nasıl Ateşlendi?
Brüksel ve Pekin arasında aylardır süren yoğun müzakereler, AB Komisyonu'nun Ekim 2023'te Çin'den ithal edilen elektrikli araçlara yönelik sübvansiyon soruşturması başlatmasıyla tırmanmıştı. Bu soruşturma, Çinli üreticilerin Avrupa pazarına giren elektrikli araçlarının rekabetçi fiyatlandırması ve devlet destekleriyle ilgili endişelerden kaynaklanıyordu. AB, Çin'in sübvansiyon politikalarının adil rekabeti bozduğunu iddia ederken, Çin tarafı bu iddiaları reddediyordu.
Soruşturma sonunda AB, bu ülkede üretilen elektrikli otomobillerin birlik üyesi ülkelere ithalatında geçici ilave vergiler getirme kararı almıştı. Daha önce Çin'den ithal edilen elektrikli araçlara yalnızca standart yüzde 10 vergi uygulanırken, yeni kararla farklı üreticilere yüzde 7,8 ila yüzde 35,3 arasında ek gümrük vergileri getirilmişti. Bu vergiler, AB ülkelerinin Çin'in yükselen elektrikli araç üretimine karşı ulusal sanayilerini koruma stratejisinin bir parçasıydı.
Hangi Şirketler Ne Kadar Etkilendi?
AB tarafından getirilen ek gümrük vergileri, Çin'deki üretim tesislerine sahip küresel ve yerel markaları farklı oranlarda etkilemişti. En dikkat çekici oranlar şunlardı:
- ABD'li elektrikli araç üreticisi Tesla'nın Çin'de üretilen modellerine yüzde 7,8 ek vergi.
- Çin'in önde gelen markalarından BYD'ye yüzde 17 ek vergi.
- Bir diğer Çinli üretici Geely'ye yüzde 18,8 ek vergi.
- Soruşturmada işbirliği yapan diğer üreticilere yüzde 20,7 ek vergi.
- Soruşturmada işbirliği yapmayan, devlete ait SAIC Motor ve diğer şirketlere ise yüzde 35,3 gibi yüksek bir ek vergi.
Pekin'den Brüksel'e Yeni Yol Haritası
Çin Ticaret Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, sağlanan çerçeve anlaşma uyarınca AB Komisyonu, Çinli ihracatçılar için "Fiyat Taahhüdü Önerilerine İlişkin Kılavuz Belge" yayınlayacak. Bu adımın, özellikle Çin menşeli bataryalı elektrikli binek araçları (BEV) özelinde mevcut kaygılara Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına uygun şekilde yanıt verilmesini amaçladığı belirtildi.
Kılavuz Belge'nin, her fiyat taahhüdü önerisinin aynı yasal kritere göre, objektif ve adil şekilde değerlendirilmesini sağlayacağı vurgulanıyor. Bu, ticari gerilimin müzakerelerle çözülmesinde şeffaf ve öngörülebilir bir mekanizma oluşturma çabasını gösteriyor.
Küresel Piyasada Dengeler Değişiyor Mu?
Anlaşmanın detayları henüz tam olarak açıklanmasa da, tarafların milyarlarca avroluk bir ticaret hacmine sahip elektrikli araç sektöründeki belirsizliği giderme ve ticari ilişkilerde yeni bir sayfa açma konusunda istekli olduğu aşikar. Ekonomistler, bu çerçeve anlaşmanın küresel elektrikli araç pazarında dengeleri yeniden şekillendirebileceğini, bir yandan AB'nin yerel üreticilerini koruma isteği, diğer yandan Çin'in devasa üretim kapasitesi ve pazar payı arasındaki karmaşık denkleme geçici de olsa bir çözüm sunduğunu belirtiyor.
Ancak sektör temsilcileri, anlaşmanın Avrupa üreticileri üzerindeki baskıyı tamamen kaldırıp kaldırmayacağı konusunda temkinli yaklaşıyor. Küresel ticaret uzmanları, "Bu anlaşma, iki büyük ekonomik gücün ticari çatışmaları müzakere yoluyla çözebileceğinin önemli bir göstergesi. Ancak elektrikli araç pazarındaki rekabetin dinamikleri kısa vadede ciddi bir değişime uğramayacak; aksine, anlaşma ile belirli kurallara bağlanmış olacak," yorumunda bulunuyor. Bu uzlaşı, daha geniş bir ticari diyaloğun da kapısını aralayarak gelecekteki olası ticaret krizleri için bir emsal teşkil edebilir.
