Küresel Hizmet Ticaretinde Türkiye'nin Yükselişi
2023 yılı, Türkiye'nin hizmet ihracatında, büyük ölçekli girişimlerin etkisiyle tarihe geçecek bir sıçrama gerçekleştirdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan verilere göre, 2023'te büyük ölçekli girişimlerin hizmet ihracatındaki payı %62,3 olarak kaydedildi. Bu dönem zarfında hizmet ithalatında da büyük ölçekli girişimlerin payı %54,5 seviyesine ulaştı. Türkiye, toplamda 55 milyar 465 milyon dolarlık hizmet ihracatı elde ederken, bunun 37 milyar 431 milyon doları ulaşım ve depolama hizmetlerinden kaynaklanıyor. Bu veriler, Türkiye'nin uluslararası hizmet ticaretine yaptığı katkının boyutunu net bir şekilde ortaya koyuyor.
Piyasalarda Değişim Rüzgarları
Büyük ölçekli girişimlerin hizmet ihracatındaki yüksek oranı, Türkiye'nin sektör dinamiklerini dönüştürmeye başlamış durumda. Ekonomistler, bu durumun dış ticaret dengesinde olumlu bir etki yaratabileceğini öngörüyor. Ancak, yerel girişimcilerin bu büyüyen pazarda rekabet etme baskısı altında olup olmaması sektörde kaygıları artırıyor. 2021 yılında da benzer bir kriz yaşanmış ve o dönemde piyasalarda kayda değer dalgalanmalar gözlemlenmişti. Türkiye'de hizmet ticaretinin rekabet gücü artarken, gözler bunun sonuçlarına çevrildi.
KOBİ'ler Zorlu Bir Dönem Geçiriyor
Sektör temsilcileri, büyük ölçekli girişimlerin pazar paylarının artışının KOBİ'ler için ciddi zorluklar oluşturabileceğini vurguluyor. 2023 yılında 1-9 kişiden oluşan mikro ölçekli girişimlerin hizmet ihracatındaki payı %8,7 olarak kaydedildi. Bu gruptaki girişimlerin toplam hizmet ihracatındaki payı %73,1 seviyesine ulaştı. 10-49 kişiden oluşan küçük ölçekli girişimlerin bu alandaki payı %12,4 olurken, 50-249 kişilik orta ölçekli girişimlerin payı ise %16 olarak tespit edildi. Bu oranlar, büyük ölçekli oyuncular karşısında KOBİ'lerin yaşadığı sıkıntıları daha da belirgin hale getiriyor.
İthalat Savaşları ve Dinamikler
Hizmet ithalatında, 1-9 kişilik mikro ölçekli girişimlerin %52,2'lik payıyla en büyük grubu oluşturduğu gözlemlendi. Mikro ölçekli girişimlerin hizmet ithalatındaki payı %7,7; 10-49 kişilik küçük ölçekli girişimlerin payı %8,2, 50-249 kişilik orta ölçekli girişimlerin payı ise %17,8 olarak kaydedildi. Büyük ölçekli girişimlerin, toplam hizmet ithalatının %54,5’ini gerçekleştirdiği belirtiliyor. Özellikle hizmet ithalatında büyük ölçekli oyuncuların etkisi giderek belirginleşmekte ve sektör dinamiklerinde değişim yaratarak süreci yönlendirmektedir.
Rekabetin Sofrasında Yenilikçi Stratejiler
Hizmet ticaretindeki rekabetin artışı, bilişim ve iletişim sektöründeki büyüklükteki girişimlerin payının artışını gözler önüne seriyor. Telekomünikasyon, bilgi ve bilgisayar hizmetleri alanında Türkiye’nin kontrolündeki girişimlerin bu yılki ihracattaki payı %49,1'e ulaşırken, yabancı kontrolündeki girişimlerin payı %50,9 seviyesine çıkmış durumda. 2023 yılında bilgi ve iletişim faaliyetlerinde yer alan girişimlerin hizmet ihracatı 4 milyar 547 milyon dolar olarak kaydedildi. Ayrıca, hizmet ihracatında 3 milyar 883 milyon dolarlık katkı sağlanırken, ana faaliyeti finans ve sigorta olan girişimlerin hizmet ihracatı 3 milyar 421 milyon dolara ulaştı. Bu durum, Türkiye'nin bu alandaki potansiyelini daha da derinlemesine ortaya koyuyor.
Zorluklar ve Fırsatlar
Hizmet ticaretinde genel olarak en yüksek paya sahip sektörde, taşımacılık hizmetleri ihracatının %90,2'sinin, ithalatının ise %78,1'inin Türkiye kontrolündeki girişimler tarafından gerçekleştirildiği tespit edildi. Ancak mevcut büyüme, beraberinde ciddi bir rekabet getirmekte. KOBİ'lerin bu yoğun rekabet ortamında nasıl ayakta kalacağı ve büyük oyuncularla nasıl bir denge kuracağı, hem girişimciler hem de yatırımcılar için önümüzdeki dönemde dikkatle takip edilmesi gereken önemli bir konu olarak öne çıkıyor. Türkiye'nin hizmet ticareti alanındaki büyüme potansiyeli, bu rekabet ortamında nasıl şekilleneceği de merakla bekleniyor.
