Kasım Ayında Dış Ticaret Açığında Rekor Artış
2025 yılı Kasım ayında Türkiye'nin dış ticaret açığı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla %6,3'lük bir artışla 7,98 milyar dolara ulaştı. 2024 yılında bu rakam 7,51 milyar dolar seviyesindeydi. Dış ticaret açığındaki bu kayda değer artış, özellikle enerji fiyatlarındaki yükseliş ve parasal olmayan altın ithalatındaki ciddi artış gibi faktörlerden kaynaklanmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı'nın sağladığı geçici dış ticaret verilerine göre, ithalat da %2,6 oranında artarak 30 milyar 518 milyon dolara yükseldi.
Piyasalarda Sert Rüzgar ve Dalgalanmalar
Dış ticaret açığındaki bu rekor artış, finansal piyasalarda önemli olumsuz dalgalanmalara yol açtı. Ekonomistler, artan dış ticaret açığının Türkiye'nin cari açığını olumsuz etkileyebileceğini ve döviz kurlarında dalgalanmalara neden olabileceğini öngörüyor. Özellikle Kasım ayında enerji fiyatlarının sürdürülebilirliğinin sorgulanması ve parasal olmayan altın talebinin artışıyla beraber piyasalarda ciddi bir belirsizlik ön plana çıkıyor. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2024 yılının aynı döneminde %74,8 iken, 2025'te %73,8'e gerilemiş durumda, bu da iş dünyasında kaygıları artıran bir başka faktör.
İhracat ve İthalat Rakamlarında Değişimler
2025 yılı Kasım ayı itibarıyla Türkiye'nin toplam ihracatı 22 milyar 536 milyon dolar olarak kaydedildi ve bu, bir önceki yılın aynı ayına göre %1,3'lük bir artış anlamına geliyor. Ocak-Kasım döneminde, toplam ihracat %3,6 artışla 247 milyar 23 milyon dolara, ithalat ise %5,7 artışla 329 milyar 698 milyon dolara yükseldi. Ancak enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticarette dikkat çekici bir düşüş yaşanıyor. Enerji ürünleri hariç ihracat, %3,2 artarak 21 milyar 396 milyon dolara ulaştı.
Enerji Ürünlerinin Dış Ticaret Üzerinde Etkisi
Kasım ayında enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret açığı 1 milyar 854 milyon dolar olarak gerçekleşti. Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ithalat, %6,0 artışla 23 milyar 250 milyon dolara yükseldi. Bu durum, dış ticaret açığını derinleştiriyor ve yıl sonuna doğru açığın daha da büyümesi bekleniyor. Özellikle 2024 ile 2025 yılları arasındaki bu değişimlerin, ekonomi için stratejik sonuçlar yaratması söz konusu.
Geçmişteki Benzer Olaylar ve Etkileri
2023 yılındaki dış ticaret açığı da benzer bir artış göstermişti. O dönemde yaşanan yüksek enerji maliyetleri ve döviz dalgalanmaları, ekonomik dengelerde ciddi sarsıntılara yol açmıştı. İthalat artışının, dış ticaret açığını kayda değer şekilde yükselttiği gözlemlenmişti. Bu bağlamda, 2023 yılına dair geçmiş veriler, mevcut durumu anlamak açısından önemli bir dipnot oluşturuyor.
Gelecek İçin Kaygı Verici Senaryolar Bekleniyor
Kasım ayındaki dış ticaret hacmi %4,6 artışla 44 milyar 647 milyon dolara ulaştı. Ancak ithalatın bu seviyelerde kalması, dış ticaret açığını artırmaya devam ediyor. Uzmanlar, dış ticaret açığındaki sürekli artışın Türkiye ekonomisi üzerindeki uzun vadeli etkileri konusunda ciddi endişeler taşıyor olup, acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. Bu aşamada, dış ticaret açığındaki artış, ekonomik dengelerin korunabilmesi açısından kritik bir eşiği temsil ediyor.
Ekonomik Reformların Gerekliliği
Küresel enerji fiyatlarının durumu Türkiye açısından büyük önem taşıyor. Enerji maliyetlerinde olan bir artış, dış ticaret açığının daha da genişlemesine yol açabilir. Sürdürülebilir ekonomik büyüme için Türkiye’nin dış ticaret dengesini düzeltmek amacıyla köklü reformlar gerçekleştirmesi kaçınılmaz bir gereklilik haline geldi. Uzmanlar, bu süreçte atılacak adımların büyüme oranları üzerinde doğrudan etkili olacağını ifade ediyor. Dolayısıyla, hızlı ve etkili kararların alınması bu aşamada kritik bir öneme sahip.
