Emekli ve İstihdama 186,5 Milyar Liralık Kaynak: Bütçeye Etkisi Ne Olacak?
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan yeni kanun teklifi, en düşük emekli aylıklarının artırılmasının yanı sıra işverenlere yönelik destekleri de kapsıyor. Yapılan etki analizine göre, bu düzenlemelerin bütçeye toplamda 186,5 milyar liralık bir ek maliyet getirmesi bekleniyor. Bu devasa kaynak, milyonlarca emekli ve istihdam piyasası için önemli bir dönüm noktası olacak.
Emekli Aylıklarında Dönüşüm: 2019'dan Bugüne Destekler
Türkiye'de en düşük emekli aylığı uygulaması, sosyal güvenlik sisteminin önemli bir adımı olarak ilk kez Ocak 2019'da hayata geçirildi. O dönemde 1.000 lira olarak belirlenen bu alt sınır aylığı, aradan geçen beş yılda yaşanan ekonomik gelişmeler ve enflasyonist baskılar karşısında kademeli olarak artırıldı. YeniTürk Haber Merkezi olarak edindiğimiz bilgilere göre, alt sınır aylığı sırasıyla şu seviyelere yükseldi:
- Nisan 2020: 1.500 lira
- Ocak 2022: 2.500 lira
- Temmuz 2022: 3.500 lira
- Ocak 2023: 5.500 lira
- Nisan 2023: 7.500 lira
- Ocak 2024: 10.000 lira
- Temmuz 2024: 12.500 lira
- Ocak 2025: 14.469 lira
- Temmuz 2025: 16.881 lira
Bu artışlar, milyonlarca emeklinin alım gücünü koruma ve iyileştirme amacı taşıdı. Ancak, son dönemde artan yaşam maliyetleri, yeni bir düzenlemeyi zorunlu kıldı.
Milyonlarca Emekliyi Etkileyecek Yeni Alt Sınır ve Kapsamı
Meclis'e sunulan kanun teklifiyle birlikte, yaşlılık, malullük ve ölüm aylığı alan emekliler ile hak sahiplerini doğrudan ilgilendiren kritik bir değişiklik öngörülüyor. Halihazırda 16.881 lira olan en düşük aylık ödeme tutarı, Ocak 2026 ödeme döneminden itibaren 20.000 liraya çıkarılacak. Bu düzenleme, emekliler için önemli bir refah artışı anlamına geliyor.
Etki analizi verilerine göre, mevcut durumda yaklaşık 4 milyon 11 bin 700 emekli, 16.881 liralık en düşük aylıktan faydalanmaktaydı. Yeni düzenleme yürürlüğe girdiğinde ise bu sayı önemli ölçüde artarak, yaklaşık 4 milyon 917 bin kişiye ulaşacak. Bu genişleme, toplumun daha fazla kesimine dokunan bir sosyal destek hamlesi olarak öne çıkıyor.
Bütçede Yeni Bir Kalem: Dev Maliyetin Detayları
Kamuoyunun merakla beklediği "Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"nin etki analizi tamamlandı. Bu analiz, düzenlemenin maliyeti hakkında net bir tablo ortaya koydu. Buna göre:
- En düşük emekli aylıklarının artırılmasının bütçeye getireceği yük 110,2 milyar lira olarak hesaplandı. Bu maliyetin detaylarına inildiğinde, 2026 yılının ilk altı ayında 66,3 milyar lira, ikinci altı ayında ise Orta Vadeli Program (OVP)’da öngörülen oranlar doğrultusunda artış varsayımıyla 43,9 milyar lira olması bekleniyor.
- İşverenlere sağlanacak desteklerin maliyeti ise 76,37 milyar lira seviyesinde öngörülüyor.
Toplamda 186,5 milyar liralık bu kaynağın, özellikle yüksek enflasyon ortamında alım gücü düşen emekliler için kritik bir nefes aldırıcı olması bekleniyor. Sektör temsilcileri, bu desteğin aynı zamanda işverenlerin üzerindeki yükü hafifleterek istihdamın korunmasına katkı sağlayacağını belirtiyor.
İstihdamın Koruyucu Kalkanı: Asgari Ücret Desteğinde Geçmiş ve Gelecek
İşverenlerin iş gücü maliyetlerini düşürerek istihdamın korunması ve kayıtlı istihdamın desteklenmesi amacıyla hayata geçirilen asgari ücret desteği, 2016 yılından bu yana aralıksız olarak sürdürülüyor. Bu destek, ekonomik dalgalanmalar karşısında istihdam piyasasını dinamik tutma hedefi taşıyor.
Uygulamanın başladığı 2016'dan bugüne kadar işverenlere toplam 187 milyar 68 milyon lira destek sağlandı. Sadece 2025 yılının ilk 10 ayında, aylık ortalama 1 milyon 456 bin 360 iş yeri bu destekten yararlanarak yaklaşık 52 milyar lira kaynak elde etti. Bu veriler, desteğin iş dünyası için ne kadar kritik olduğunu gözler önüne seriyor.
Yeni teklif kapsamında, asgari ücret desteği miktarı da güncelleniyor. 2026 yılı için sigortalı başına günlük 42,33 lira olmak üzere, aylık 1.270 lira tutarında uygulanması planlanıyor. Bu düzenlemenin aylık maliyetinin 6,36 milyar lira, yıllık toplam maliyetinin ise 76,37 milyar liraya ulaşması bekleniyor.
Ekonomistler Mercek Altında: Bütçe Dengeleri ve Gelecek Projeksiyonları
Ekonomistler, böylesine büyük bir harcamanın bütçe dengeleri üzerindeki potansiyel etkilerini yakından takip ediyor. Kimi uzmanlar, bu tür sosyal desteklerin özellikle enflasyonist dönemlerde ekonomik canlılığı artırabileceğini savunurken, bazıları ise artan kamu harcamalarının enflasyonist baskıları körükleyebileceği konusunda uyarıyor.
Ankara kulislerinde konuşulanlara göre, Bakanlık yetkilileri, kaynakların dikkatli bir şekilde yönetilmesi ve makroekonomik istikrarın korunması için ek tedbirlerin de gündemde olduğunu dile getiriyor. Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde belirlenen hedefler doğrultusunda, kamu maliyesi disiplininden ödün verilmeyeceği mesajları da bu kapsamda değerlendiriliyor. Piyasalar, kanun teklifinin yasalaşma sürecini ve ardından gelecek uygulama detaylarını sabırsızlıkla bekliyor.
Türkiye'nin önümüzdeki dönemdeki ekonomik rotası açısından büyük önem taşıyan bu düzenleme, hem sosyal refah hem de mali disiplin arasında kritik bir denge arayışını beraberinde getiriyor. Gözler şimdi, bu teklifin Meclis'teki görüşmelerine çevrildi.
