Son yıllarda Türkiye ekonomisinin en büyük sorunlarının başında enflasyon yer alıyor. Artan yaşam maliyetleri ve bunun tüketici fiyatlarına yansıması, işletmelerin muhasebe uygulamalarını da etkiliyor. Bu bağlamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan yeni bir önerge ile enflasyon muhasebesi uygulamasının üç yıllığına ertelenmesi gündeme geldi.
Enflasyon Muhasebesi Nedir?
Enflasyon muhasebesi, yüksek enflasyon dönemlerinde şirketlerin finansal tablolarını daha doğru bir şekilde yansıtmak amacıyla kullanılan bir muhasebe tekniğidir. Bu yöntem, mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılması için gerekli ayarlamaları içerir. Böylelikle, şirketlerin gerçek performansları daha net bir şekilde ortaya konmuş olur. Ancak, bu uygulama her işletme için zorunlu değil ve genellikle yüksek enflasyon oranlarının görüldüğü ülkelerde tercih edilmektedir.
Türkiye'de Enflasyon Sorunu
Türkiye, son yıllarda yüksek enflasyon oranları ile mücadele etmekte. Özellikle 2021 yılından itibaren hızla artan fiyatlar, toplumun geniş kesimlerini etkileyen bir ekonomik kriz haline geldi. Uzmanların açıklamaları, bu durumu genellikle döviz kurlarındaki dalgalanmalara ve mali disiplin eksikliğine bağlıyor. Enflasyon oranları, geçtiğimiz aylarda %80'e kadar yükseldi ve bu da mali istikrarı tehdit eden bir durum haline geldi.
Meclis Gündemine Sunulan Önerge
Meclis gündemine sunulan önerge ile enflasyon muhasebesi uygulamasının 2023 yılı itibariyle başlaması öngörülüyordu. Ancak ertelenmesi ile ilgili yapılan bu yeni önerge, belli başlı ekonomik gerçeklerle yüzleşilmediği, işletmelerin bu uygulamanın getirdiği yükümlülükleri yerine getirmekte zorlanacağı argümanlarıyla gündeme geldi. Vergi Usul Kanunu’na "Geçici Madde 37"nin eklenmesini öngören yasa teklifi meclise sunuldu. Bu teklif, enflasyon düzeltmesi şartları oluşsa dahi mali tabloların belirli dönemlerde bu işleme tabi tutulmamasını öngördü.
Önergenin Detayları ve Düzenlemenin Kapsamı
Teklife göre, yeni düzenleme uyarınca; 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemleri ile bu dönemlere ait geçici vergi süreçlerinde enflasyon düzeltmesi yapılmayacak. 2023 ve 2024 yıllarında yapılan düzeltmeler sayesinde mali tabloların enflasyondan arındırıldığı vurgulandı. Özel hesap dönemi kullanan mükellefler için muafiyet 2026, 2027 ve 2028 yıllarında biten dönemleri kapsayacak. Ayrıca, Cumhurbaşkanı'nın bu süreyi üç hesap dönemine kadar uzatma yetkisi de mevcut. Düzenlemede kritik bir istisna da yer aldı; Vergi Usul Kanunu'nun ilgili maddesi kapsamındaki belirli mükellef grupları bu ertelemeden yararlanamayacak. Bu gruptaki mükellefler, geçici vergi ve hesap dönemi sonlarında enflasyon düzeltmesi işlemlerine kesintisiz devam edecek.
Uzman Görüşleri
Uzmanlar, enflasyon muhasebesinin ertelenmesinin, şirketlerin finansal raporlarının güvenilirliği üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği konusunda hemfikir. Ekonomist Dr. Ahmet Yılmaz, "Bu erteleme, şirketlerin gerçek mali durumlarını gizleyebilir ve yatırımcıların yanlış kararlar almasına neden olabilir," diyor. Ayrıca, ülkedeki ekonomik belirsizliğin bu tür uzatmalara neden olduğunu belirtiyor. Uzmanlar, bu kararın uzun vadede bazı işletmelere nefes alma fırsatı sunabileceğini, ancak genel ekonomik ortamda daha derin yaralara yol açabileceği konusunda uyarıyorlar.
Gelecek Öngörüleri
Enflasyon muhasebesinin ertelenmesi, kısa vadede bazı işletmeler için bir nefes alma fırsatı sunabilir. Ancak uzun vadede, bu durum ekonomide daha derin yaralara yol açabilir. Özellikle yatırımcı güveninin zayıflaması, yeni yatırımların azalmasına neden olabilir. Bu da ülkenin ekonomik büyümesini olumsuz yönde etkileyebilir. Yerel ve uluslararası ekonomi uzmanları, bu durumla ilgili endişelerini sürdürüyor. Özellikle, iş dünyasındaki belirsizliklerin daha uzun süre devam etmesi, enflasyon ile mücadelede daha zor bir süreç demek olabilir. Bu önergenin kabulü, muhalefet tarafından da ciddi bir eleştiri alacak gibi görünüyor; zira bir yandan enflasyondaki artışla mücadele etmek gerekirken, öte yandan bu tür ertelemelerin ekonomiye olan güveni sarsabileceği belirtiliyor.
Sonuç ve Vurgular
Sonuç olarak, TBMM’ye sunulan bu önerge, sadece muhasebe uygulamalarını değil, aynı zamanda ülke ekonomisinin genel seyrini de etkileyecek önemli bir adım. Ekonomik belirsizliklerin giderilmesi ve güven ortamının sağlanması için önümüzdeki süreç, kritik bir dönem arz ediyor. Enflasyon düzeltmesi yapılmayacak bu dönemler, kanuni uygulama açısından şartların gerçekleşmediği dönemler olarak kabul edilecek. Düzenlemenin uygulanmasına ilişkin tüm usul ve esasları belirleme konusunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığı tam yetkili kılındı. Bu bağlamda, alınan kararların ekonomik yansımaları, işletmelerin yanı sıra Türkiye’nin genel istikrarı üzerinde de belirleyici olacak.
