2025: Zorlu Bir Döneme Giriş
2025 yılı, Türkiye’nin reel sektörü için finansal sıkıntıların zirveye ulaşacağı bir dönem olarak öngörülüyor. Özellikle emek yoğun sektörlerden tekstil, hazır giyim ve ayakkabıcılık, bu dönemde büyük zorluklarla karşılaşacak. 2024 yılının ilk 11 ayında tam 2.535 şirketin konkordato ilan etmesi, sektördeki ciddi baskıları ortaya koyuyor. Bu rakam, 2024’teki 1.723 ve 2023’teki 519 konkordato ilanını çoktan geride bırakarak ekonomik baskının boyutunu gözler önüne serdi. Ayrıca, kapanan anonim şirketlerin açılanlara oranı yüzde 39,8 gibi yüksek bir seviyeye ulaşarak daralmanın somut bir göstergesi haline geldi.
Piyasalarda Belirsizlik Hakim
Piyasalarda yaşanan belirsizlik ve sıkı finans politikaları, birçok işletmenin ayakta kalma mücadelesini zorlaştırıyor. Uzmanlar, yüksek enflasyon ve artan maliyetlerin reel sektör üzerinde olumsuz bir etki yaratacağını tahmin ediyor. 2025 yılı itibarıyla Türkiye’nin sanayi sektörü, yıllık bazda yüzde 1,2 büyüme ile başlasa da, Ocak ayında aylık bazda yüzde 2,7 daralma kaydedildi. İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) paylaştığı verilere göre, yıl boyunca kritik eşik olan 50’nin altında kalarak sektördeki bozulmayı net bir şekilde ortaya koydu. Öte yandan, PMI endeksi Temmuz ayında 45,9 ile yılın en düşük seviyesine gerilerken, Kasım ayında 48 seviyesinde gerçekleşerek faaliyet koşullarındaki zayıf seyrin sürdüğünü kanıtladı. Ekim ayı itibarıyla sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 2,2 artış gösterirken, aylık bazda yüzde 0,8 düşüş kaydedildi.
Dış Ticarette Sıcak Gelişmeler
İhracat tarafında daha olumlu bir görünüm gözlemleniyor. İSO Türkiye İmalat Sektörü İhracat İklimi Endeksi, yıl boyunca 50 eşik değerinin üzerinde kalarak dış talepteki iyileşmenin sürdüğünü gösterdi. Kasım ayı itibarıyla son 12 aylık yıllıklandırılmış mal ihracatı 270,6 milyar dolar ile rekor kırdı. Bu dönemde ihracat %2,2 artışla 22,7 milyar dolara ulaşırken, otomotiv sektörü 3,8 milyar dolar ile liderliğini korudu. Ancak aynı dönemde ithalatın %2,6 artışla 30,5 milyar dolara yükselmesiyle dış ticaret açığı 7,8 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu durum, dış ticaret dengesinin ne kadar hassas bir noktada olduğunu gözler önüne seriyor.
Sektörü Destekleyen Önlemler
Türkiye ekonomisi 2025’in 3. çeyreğinde yüzde 3,7 oranında bir büyüme kaydetti. Sektörün desteklenmesi amacıyla, T.C. Merkez Bankası reeskont kredileri günlük limitlerini 4,5 milyar liraya yükseltti. Ayrıca, TOBB Nefes Kredisi paketi hacmi 50 milyar TL'ye çıkarıldı ve 43 bin 500'den fazla KOBİ'ye finansman sağlandı. Türk Eximbank ise yılın ilk yarısında ihracatçılara toplam 25,4 milyar dolarlık büyük bir destek paketi sundu. Bu önlemler, ekonomik istikrarın sağlanmasına ve finansman kaynaklarının çeşitlendirilmesine yönelik atılan güçlü adımlar olarak değerlendiriliyor.
Gelecek Perspektifi: Gözler 2025'te
Yetkililer, 2025 yılı itibarıyla reel sektörün toparlanabilmesi için çeşitli öneriler geliştiriyor. Önceki kriz dönemleriyle kıyaslandığında, üretim kapasitesinin düşmesi ve işsizlik oranlarının artması gibi olumsuz sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapılıyor. Ancak alınacak tedbirlerle birlikte sektörün geleceği daha olumlu bir seyir izleyebilir. Bununla birlikte, belirsizliklerin devam etmesi, sektördeki temsilcileri endişeye sevk ediyor ve geleceğe dair güvensizliği artırıyor.
