Suriye ile Ticari İlişkilerde Tarihi Artış: Türkiye'nin İhracatı 3 Milyar Doları Geçti
Ticaret Bakan Yardımcısı Özgür Volkan Ağar'ın yaptığı son açıklamalar, Türkiye'nin Suriye ile olan ticari ilişkilerinin son yıllarda kayda değer bir ivme kazandığını ortaya koyuyor. Geçtiğimiz yıl 1,95 milyar dolar seviyesinde olan Türkiye'nin Suriye'ye ihracatı, 2023 yılı itibarıyla 3 milyar doları aşmış bulunuyor. Bu süreç, %54'lük bir artış oranını ifade ediyor. Ancak bu hızlı yükselişin arkasındaki nedenler ve Türk ekonomisi üzerindeki olası yansımaları oldukça önemli bir tartışma konusudur.
Ticari İlişkilerin Tarihçesi
Türkiye ile Suriye arasındaki ticari ilişkilerin tarihine bakıldığında, iki ülkenin coğrafi ve kültürel yakınlıkları ile bir tarihsel derinliğe sahip olduğu görülmektedir. Ziraat, sanayi ve hizmetler gibi birçok sektörde, yıllar boyunca karşılıklı ticaret yapılmış, ancak Suriye'deki iç savaş, 2011 yılında bu ilişkileri derin bir krize sürüklemiştir. İç savaş, birçok Türk firmasının güvenlik endişeleri sebebiyle Suriye pazarından çekilmesine yol açtı ve ticaret hacmi önemli ölçüde düştü.
İç Savaşın Etkisi
2011'den itibaren, Suriye'de yaşanan iç savaş, sadece insani krizleri değil, aynı zamanda ekonomik ilişkileri de olumsuz şekilde etkilemiştir. Ancak Türkiye'nin Suriye'deki muhalefet gruplarına sağladığı destek ve ardından gelen insani yardımlar, iki ülke arasında yeni bir ticaret ve işbirliği alanı yaratmıştır. Örneğin, 2016 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Cerablus'a düzenlediği Fırat Kalkanı Harekatı, Türkiye'nin Suriye pazarına dönüşünü hızlandırmış ve ticaretin yeniden canlanmasına olanak sağlamıştır.
2023'te Yaşanan Artışın Nedenleri
2023 yılı itibarıyla yaşanan ihracat artışının ardında yatan sebepler, geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır:
- Güvenlik İyileşmeleri: Suriye'nin kuzey bölgelerinde sağlanan güvenlik iyileşmeleri, Türk iş insanlarının yeniden Suriye pazarına girmesini sağladı. Bu durum, yatırım ve ticaretin yeniden başlamasında belirleyici bir rol oynadı.
- Yeniden İnşaat Faaliyetleri: Savaş sonrası Suriye'nin yeniden inşası için Türk inşaat firmalarının yaptığı yatırımlarda belirgin bir artış gözlemlenmektedir. Yeniden inşa süreçleri, bölgenin ekonomik toparlanmasında en önemli unsurlardan biri olarak öne çıkmaktadır.
- Tarım ve Gıda İhtiyacı: Suriye, savaş nedeniyle yaşadığı gıda krizinin ardından, Türkiye'den gelen gıda ürünleri ihracatını artırarak bu ihtiyacı karşılamaktadır. Bu durum, hem insani bir sorumluluk hem de ekonomik bir fırsat olarak değerlendirilmelidir.
Uzman Görüşleri
Ekonomi uzmanları, Türkiye'nin Suriye'ye yaptığı ihracatta kaydedilen bu artışın sadece ekonomik bir başarı olmadığını, aynı zamanda bölgesel politikaların bir yansıması olduğunu vurgulamaktadır. Uzmanlar, bu durumu şöyle yorumluyor: "Türkiye'nin Suriye'ye olan ihracatındaki bu artış, hem ekonomik açıdan hem de stratejik olarak büyük bir öneme sahiptir. Türkiye, bu ticaret ile hem Suriye pazarında hem de Orta Doğu genelinde etkinliğini artırabilir."
Gelecek Öngörüleri
Suriye ile ticaretin artması, bölgesel ekonomiyi doğrudan etkileyecek ve Türk ekonomisi için yeni fırsatlar yaratacaktır. Önümüzdeki yıllarda Türkiye'nin Suriye ile olan ekonomik ilişkilerinin daha da güçlenmesi beklenmektedir. Bu durum, Türkiye'nin bölgedeki siyasi gücünü artıracak ve Suriye'nin ekonomik stabilitesine de katkıda bulunacaktır.
Artan ticaret hacmi, Türkiye-Suriye ilişkilerini daha da sağlamlaştıracak ve derin bir ekonomik işbirliği oluşturacak gibi görünmektedir. Ancak, bu ilişkilerin kalıcı hale gelmesi için Suriye'deki siyasi durumun istikrara kavuşması gerektiği unutulmamalıdır. Suriye'nin kuzey kesimleriyle olan ticari ilişkilerin, 8 Aralık 2024'te Esed rejiminin devrilmesiyle daha güney kesimleriyle, Şam yönetimi ile birlikte çok başarılı bir şekilde gelişmesi planlanmaktadır.
Ağar, Suriye'ye yönelik ihracatın 3 milyar dolar seviyesini aşarak geçen senelere oranla %54'lük bir artış kaydettiğini belirtti. Türkiye’nin 2024 yılı için belirttiği 261,8 milyar dolarlık mal ihracatı hedefi ile birlikte, yıllık bazda 270 milyar doların üzerine çıktığını vurgulamaktadır. Bu artış, sadece ikili ticaretin değil aynı zamanda bölgesel istikrarın sağlanmasına yönelik bir adım olarak değerlendirilmektedir.
