Ticaret Bakanlığı, fahiş fiyat uygulamaları ve haksız ticari pratiklerle mücadele kapsamında gerçekleştirdiği dev denetimlerle piyasalara güçlü bir mesaj verdi. Geçen yıl ülke genelinde yapılan kapsamlı incelemeler sonucunda firmalara toplamda 2 milyar 658 milyon lira rekor idari para cezası uygulandığı açıklandı. Bakanlık, vatandaşların ekonomik refahını bozabilecek, iç piyasadaki istikrarlı seyri olumsuz etkileyebilecek ve tüketicilerin arz-talep dengesine zarar vermesi muhtemel her türlü fiile karşı kararlılıkla mücadele ettiğini vurguladı.
Dev Denetim Kapsamı: Milyonlarca Ürün ve Firma Mercek Altında
Bakanlık tarafından yapılan duyuruya göre, 2023 yılı boyunca tam 577 bin 771 firma ve 41 milyon 265 bin 285 ürün (yaklaşık 41,3 milyon ürün) titizlikle denetlendi. Bu denetimlerde, fahiş fiyat uygulamalarının yanı sıra haksız ticari pratikler ve çeşitli kanunlara aykırı diğer uygulamalar mercek altına alındı.
Alan Bazlı Cezalar: Haksız Kazanca Geçit Yok
Ticaret Bakanlığı'nın denetim faaliyetleri farklı sektörlere odaklanarak çeşitlendi. Geçen yıl, otomotiv, stokçuluk, emlak, kuyumculuk, fahiş fiyat, haksız ticari uygulamalar, abone sözleşmeleri ve ödeme süreleri kapsamında toplam 121 bin 649 gerçek ve tüzel kişi denetlendi. Bu denetimler sonucunda aykırı fiillerde bulunan 5 bin 793 gerçek ve tüzel kişiye 969,8 milyon lira idari para cezası uygulandı.
Uygulanan bu cezaların dağılımı ise şöyle:
- Haksız ticari uygulama ve ödeme süreleri kapsamında 290,2 milyon lira,
- Fahiş fiyat uygulamaları kapsamında 296 milyon lira,
- Kuyumculuk sektörü denetimlerinde 19,3 milyon lira,
- Emlak sektöründe 91,5 milyon lira,
- Otomotiv sektöründe ise 200 milyon lira idari para cezası kesildi.
- Ticari elektronik ileti ve çalışma saatlerine ilişkin denetimlerde uygulanan idari para cezası ise 73,6 milyon lira oldu.
Tüketicinin Korunması Genel Müdürlüğü'nden Kapsamlı Çalışma
Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü de 85 milyon tüketicinin günlük hayatta taraf oldukları sözleşmeler, reklam ve haksız ticari uygulamalar ile ürün güvenliği kapsamında yoğun denetimler gerçekleştirdi. Son dönemde yapılan bu denetimlerde, 36 bin 208 gerçek ve tüzel kişi incelendi ve aykırı eylemlerde bulunan 2 bin 123 gerçek ve tüzel kişiye 616,1 milyon lira idari para cezası uygulandı.
Bu cezaların detayları ise dikkat çekici:
- Ön ödemeli konut satışları, abonelik sözleşmeleri, mesafeli satış sözleşmeleri, taksitli satış ödemeleri, paket tur ve devre tatil gibi tüketicilerin taraf olduğu sözleşmelerdeki aykırılıklardan 325,3 milyon lira,
- Reklam ve haksız ticari uygulama denetimleri kapsamında 242,2 milyon lira,
- Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri kapsamında yapılan ürün güvenliği denetimlerinde aykırı bulunan fiillere ise 48,5 milyon lira idari para cezası kesildi.
İl Müdürlükleri Devrede: Büyük Şehirlerde Yoğun Denetim
Bakanlık, denetimlerini 81 ildeki il ticaret müdürlükleri aracılığıyla da yaygın bir şekilde sürdürdü. Geçen yıl, 419 bin 914 firmanın denetlendiği ve bunlardan 92 bin 425 firmaya 1 milyar 72 milyon lira idari para cezası uygulandığı belirtildi.
Özellikle büyükşehirlerde denetimlerin yoğunlaştığı görüldü. İstanbul'da, aykırılık tespit edilen 198 bin 415 ürüne 716,8 milyon lira idari para cezası uygulandı. Ürün denetimi sayılarına bakıldığında; İstanbul'da 10 milyon 897 bin 125, Ankara'da 8 milyon 178 bin 362 ve Antalya'da ise 5 milyon 861 bin 567 ürünün titizlikle incelendiği kaydedildi.
Rekabet Kurumu'ndan Dev Cezalar: Enflasyonla Mücadelede Ortak Cephe
Haksız rekabet ve piyasa manipülasyonuyla mücadelede Ticaret Bakanlığı'nın yanı sıra Rekabet Kurumu da önemli adımlar attı. Bu alandaki çalışmalar, enflasyonla mücadelede ortak bir cephe oluşturulduğunu gösteriyor. Rekabet Kurumu tarafından 2024 yılında 223 firmaya 7,7 milyar lira idari para cezası uygulandığı belirtildi.
Kurumun geleceğe yönelik perspektifi de dikkat çekici. 2025 yılı sonu itibarıyla, başta gıda endüstrisi, sigorta hizmetleri, finans işlemleri, inşaat ve kimyasal ürünler alanında hizmet gösteren 227 firmaya 13,2 milyar lira idari para cezası uygulanması hedefleniyor. Bu rakamlar, Türkiye'nin haksız kazanca karşı kararlı duruşunun devam edeceğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Piyasalara Net Mesaj: Haksız Kazanca Geçit Yok
Uygulanan idari para cezalarının sadece birer yaptırım olmanın ötesinde, piyasalara ve tüm paydaşlara yönelik güçlü bir mesaj taşıdığı yorumları yapılıyor. Ekonomistler, bu tür adımların özellikle enflasyonist baskıların hissedildiği dönemlerde piyasa dengesini koruma ve haksız kazancın önüne geçme konusunda caydırıcı bir etki yaratabileceğini ifade ediyor.
Ticaret Bakanlığı, öncelikli şekilde enflasyon, fahiş fiyat, stokçuluk ve haksız ticari eylemlerle mücadele ederek iç piyasa dengesini sağlayıp, tüketicilerin huzur ve refahı için çalışmalarını titizlikle sürdürmeye devam edeceğinin altını çizdi. Bakanlığın denetim faaliyetlerinin önümüzdeki dönemde de aralıksız sürdürüleceği ve tüketicilerin mağduriyetini önlemeye yönelik çalışmaların devam edeceği bildirildi.
