Halep'te Kritik İnsani Hamle: Şeyh Maksud'dan Tahliye Başladı, Gözler Bölgesel Dengeye Çevrildi
Suriye iç savaşının en kadim ve kritik cephelerinden biri olan Halep'te, coğrafi konumu ve stratejik lojistik geçiş güzergahları üzerindeki hakimiyetiyle bilinen Şeyh Maksud Mahallesi'nde uzun süredir abluka altında yaşam mücadelesi veren yaklaşık 8.000 sivilin tahliyesi için yaşamsal bir insani koridor açıldı. Suriye ordusu, bu kritik adımı 15 Haziran Salı günü, yerel saatle 16.00 ila 18.00 arasında sivillerin güvenli geçişine izin verileceğini duyurdu. Suriye resmi haber ajansı SANA tarafından aktarılan bu açıklama, Halep'in kuzeyinde yer alan ve YPG/SDG mensuplarının varlığı nedeniyle yıllardır zor durumda kalan binlerce sivilin güvenli bölgelere ulaşma umudunu yeniden yeşertti. Tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Halep, iç savaş süresince defalarca çatışmaların odak noktası olmuş, özellikle Şeyh Maksud halkını derin bir insani krize sürüklemişti.
İki Yılı Aşan Kuşatma: Şeyh Maksud'un İnsani Dramı ve Uluslararası Çağrılar
Halep'in kuzeyindeki Şeyh Maksud Mahallesi, son iki yılı aşkın süredir devam eden çatışmaların ve ağır abluka koşullarının en ağır mağdurlarından biri konumundaydı. Uzun süren bu kuşatma, bölgede yaşayan on binlerce insanı temel yaşam malzemelerine erişimden mahrum bırakmıştı. Gıda, ilaç, temiz su ve elektrik gibi hayati ihtiyaçların karşılanmasında yaşanan ciddi sıkıntılar, gündelik hayatı çekilmez hale getirmişti. Özellikle ilaç kıtlığı, grip ve benzeri salgın hastalıkların kontrolsüz bir şekilde yayılmasına zemin hazırlarken, elektrik kesintileri ısınma ve aydınlatma sorunlarını derinleştirerek yaşam kalitesini adeta yaşanamaz seviyelere düşürmüştü. Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi gibi önde gelen uluslararası insani yardım kuruluşları, Şeyh Maksud'daki dramatik duruma defalarca dikkat çekmiş, acil insani erişim ve tahliye çağrılarında bulunmuştu. Şimdi açılan bu koridor, sadece tahliye edilecek 8.000 kişinin değil, bölgedeki tüm sivillerin hayatını kurtarma ve benzer kriz bölgeleri için bir umut ışığı olma potansiyeli taşıyor.
Geçmişin Acı Tecrübeleri: Doğu Guta ve Halep'ten Dersler
Suriye'deki iç savaşın uzun ve acı dolu tarihi, insani koridorların açılmasındaki iyi niyetli girişimlerin dahi sıklıkla çatışmaların acımasız gerçekleriyle yüzleştiğini ve trajik sonuçlar doğurduğunu gösteriyor. Örneğin, 2018'de Doğu Guta'da ve 2016'da Halep'in doğu mahallelerinde açılan benzer koridorlar, uluslararası gözlemcilerin yetersizliği, çatışan taraflar arasındaki derin güvensizlik ve ciddi güvenlik açıklarından ötürü beklenen başarıya ulaşamamıştı. O dönemde, tahliye rotalarında yaşanan keskin nişancı saldırıları ve mayın tuzakları gibi trajik olaylar, sivil kayıplara yol açmış, yüzlerce insanın daha fazla acı çekmesine neden olmuştu. Ortadoğu Siyaset Analizleri Merkezi'nden Dr. Fırat Karataş'ın bu konudaki uyarısı, mevcut tahliye için büyük önem taşıyor: "Geçmişteki benzer tahliye girişimlerinde sivillerin can güvenliği sıkça ihlal edildi. Bu nedenle koridorun tam güvenliği ve uluslararası tarafsız gözlem, olası trajedilerin önüne geçilmesi için hayati önem taşıyor." Şeyh Maksud'un tahliyesi, Suriye'nin kuzeyindeki karmaşık güç dengelerini, Kürt gruplar, Türkiye ve Suriye hükümeti arasındaki gerilimleri bir kez daha gözler önüne seriyor. Bölgedeki farklı aktörlerin varlığı ve çıkar çatışmaları, güvenlik protokollerinin ve tarafsız bir gözetim mekanizmasının ne kadar etkin sağlanabileceği konusunda ciddi soru işaretleri yaratıyor ve her insani adımı kritik bir diplomatik denge oyununa dönüştürüyor.
Moskova'nın Rolü ve Ankara'nın Hassas Takibi: Güvenli Bölge Arayışı
Yerel kaynaklardan edinilen bilgilere göre, tahliye sürecinin sorunsuz ilerlemesi için Suriye ordusu tarafından sıkı güvenlik önlemleri alınmaya çalışılıyor. Sürece uluslararası bir güvence katma potansiyeli taşıyan bir gelişme olarak, Rus askeri polisinin de gözlemci olarak bölgede bulunduğu iddiaları dikkat çekiyor. Rusya'nın bu tür insani operasyonlardaki varlığı, genellikle çatışan taraflar arasında bir denge ve aracılık unsuru olarak algılanmakla birlikte, bölgesel dinamikler üzerindeki etkisi yakından izleniyor. Moskova'nın ağırlığı, sürecin taraflarca kabul görmesi ve uygulanabilirliğinde kilit bir rol oynayabilir. Ankara da Halep'teki bu kritik gelişmeleri yakından ve hassasiyetle takip ediyor. Türkiye, Suriye'nin kuzeyindeki insani krizleri ve YPG/SDG gibi terör örgütlerinin varlığını bölgenin istikrarı ve kendi ulusal güvenliği için uzun süredir tehdit olarak görüyor. Bu tür tahliyelerin güvenli bir şekilde gerçekleşmesinin ve sivillerin terör unsurlarından arındırılmış güvenli bölgelere ulaştırılmasının önemini ısrarla vurguluyor. Türkiye, özellikle güvenli bölgeler oluşturma ve sivillerin yaşam hakkını koruma konusundaki hassasiyetini her platformda dile getirirken, bölgedeki değişken koşullar ve geçmişteki olumsuz tecrübeler, sürecin her an yeni gelişmelere açık olduğunu gösteriyor.
Sınav Niteliğindeki Tahliye Operasyonu: Bölgesel İstikrara Yeni Bir Şans mı?
Şeyh Maksud'daki tahliye operasyonunun başarısı, sadece Halep'teki binlerce sivilin acil insani ihtiyaçlarının karşılanması için değil, aynı zamanda Suriye genelindeki insani krizlerin çözümünde yeni bir model oluşturup oluşturmayacağı açısından da büyük önem taşıyor. Eğer bu operasyon, uluslararası gözlem ve güvenlik garantileriyle başarıyla tamamlanırsa, gelecekteki çatışma bölgeleri için de benzer, güvenli ve uluslararası garantili adımların atılması yönünde güçlü bir emsal teşkil edebilir. Bu durum, aynı zamanda bölgesel istikrara ve diplomatik çözümlere yönelik yeni bir umut ışığı olabilir, çatışmaların gölgesinde kalan milyonlarca insan için de bir nefes borusu görevi görebilir. Ancak tersi durumda, yani operasyonun başarısızlıkla sonuçlanması veya güvenlik ihlalleri yaşanması halinde, bölgedeki güvensizlik ve insani yardıma erişim krizleri daha da derinleşebilir. Bu durum, uluslararası toplumun Suriye'deki çatışmalardaki rolünü, sorumluluklarını ve etkinliğini bir kez daha sorgulatacak, diplomatik çabaların geleceğine dair karamsar bir tablo çizecektir. Bu tahliye, bölgesel aktörlerin ve uluslararası toplumun insani krizlere yaklaşımında kritik bir dönüm noktası olabilir.
