Norveç Nobel Komitesi, 10 Ekim'de 2025 Nobel Barış Ödülü'ne layık görülen Venezuelalı muhalif lider Maria Corina Machado'nun bu prestijli ödülü eski ABD Başkanı Donald Trump'a devretme talebini kesin bir dille reddetti. Komite, Barış Ödülü'nün devredilemez niteliğini vurgulayarak, bu konudaki köklü kural ve prensiplerini uluslararası kamuoyuna bir kez daha hatırlattı.
Nobel'den Tarihi Ret: Kural Kitabı Değişmez
Norveç Nobel Komitesi'nden yapılan açıklamada, Nobel Vakfı tüzüğüne atıfta bulunularak, ödülün manevi değerinin altı çizildi. Açıklamada, "Bir Nobel Ödülü ilan edildikten sonra iptal edilemez, paylaşılamaz veya başkalarına devredilemez. Karar nihaidir ve sonsuza kadar geçerlidir" ifadelerine yer verildi. Ayrıca, ödül verme kararının kesin olduğu ve itiraz yolunun kapalı olduğu vurgulanırken, komitenin ödül sahiplerinin ödülü aldıktan sonraki eylemleri veya söylemleri hakkında yorum yapmadığı da belirtildi.
Barış Ödülü'nün bireysel bir onur olduğu ve Alfred Nobel'in vasiyetinde belirtilen ilkelere sıkı sıkıya bağlı kalınarak verildiği yinelendi. Ödülün, "insanlık için en büyük faydayı sağlayan" kişilere tevdi edildiği ve bu unvanın başkasına devredilmesinin söz konusu olamayacağı net bir dille ifade edildi.
Machado'nun Çarpıcı Hamlesi ve Trump'ın Yanıtı
Maria Corina Machado, 5 Ocak'ta Fox News’e verdiği röportajda, aldığı Nobel Barış Ödülü'nü ABD Başkanı Donald Trump ile paylaşmak istediğini ve Venezuela’ya yönelik olası bir askeri müdahale için kendisine bizzat teşekkür etmek istediğini dile getirmişti. Bu beklenmedik talep, uluslararası diplomaside geniş yankı uyandırırken, eski Başkan Trump da Machado’nun Nobel Barış Ödülü’nü kendisine vermek istediğini duyduğunu belirtmiş ve bunun kendisi için “büyük bir onur” olacağını ifade etmişti.
Siyasi çevrelerde Machado'nun bu hamlesinin, Venezuela'daki muhalif harekete uluslararası destek arayışı veya dikkat çekme amacı taşıdığı yorumları yapılırken, komitenin bu talebi reddetmesi, Nobel Barış Ödülü'nün kurumsal bağımsızlığının ve ilkelerinin sarsılmazlığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Barış Ödülü'nün Köklü Mirası ve Bağımsızlığı
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Nobel Komitesi'nin bu kararının, ödülün tarihsel misyonunu ve bağımsızlığını koruma adına atılmış önemli bir adım olduğunu belirtiyor. Nobel Barış Ödülü, kuruluşundan bu yana, siyasi manipülasyonlardan uzak, evrensel barışa katkı sunan bireyleri onurlandırma misyonunu sürdürmüştür. Benzer bir ödül devretme talebi Nobel tarihinde nadir görülen bir durum olup, komitenin bu konudaki kesin duruşu, ödülün ticari bir varlık ya da miras yoluyla devredilemeyecek, sadece belirli bir kişinin dünya barışına katkısını onurlandıran manevi bir değer olduğunu pekiştirmektedir.
Diplomatik Düzlemde Yankılar ve Gelecek Senaryoları
Norveç Nobel Komitesi'nin bu net duruşu, ödülün gelecekteki olası benzer talepler karşısındaki pozisyonunu da belirlemiş oldu. Bu karar, aynı zamanda Nobel Komitesi'nin siyasi baskılardan ve spekülasyonlardan bağımsız hareket etme kapasitesini teyit etmektedir. Machado'nun talebinin reddedilmesi, her ne kadar Venezuela'daki siyasi dinamikler açısından farklı yorumlara açık olsa da, Nobel Barış Ödülü'nün itibarını ve saygınlığını koruma noktasında uluslararası alanda geniş bir kabul görmesi beklenmektedir. Gelecekte, ödül sahiplerinin ödülüyle ilgili yapacakları açıklamalar veya eylemler, komitenin bu tür durumlarda nasıl bir pozisyon alacağına dair emsal teşkil eden bu kararla değerlendirilecektir.
