Sardes Antik Kenti: Tarihi ve Kültürel Mirasın Koruyucuları
Tarihteki ilk madeni paranın basıldığı yer olarak bilinen Sardes Antik Kenti, Manisa’nın Salihli ilçesinin sınırları içinde yer alıyor ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınmasıyla birlikte global çapta önemli bir dikkat çekiyor. Lidya Krallığı’nın ihtişamı ile bilinen bu antik şehir, geçmişten günümüze birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve olaylara tanıklık etmiştir. Bugün ise bu görkemli tarihin izlerini korumak amacıyla başlatılan kazı çalışmalarında, özellikle bölgedeki kadınların katkıları büyük bir önem arzediyor.
Sardes’in Tarihi Önemi ve Zenginlikleri
Sardes, sadece tarihsel kimliği ile değil, aynı zamanda fiziki yapısıyla da dikkat çekmektedir. Sart Çayı’nda yapılan altın madenciliği ile zenginleşen bu kent, ulaşım kolaylığının sağladığı avantajlarla önemli bir ticaret merkezi haline gelmiştir. Yapılan kazı çalışmaları, Sardes’in 5 bin yılı aşkın bir süredir çeşitli yerleşimlere ev sahipliği yaptığını, Roma ve Bizans dönemlerinde de önemli bir yerleşim merkezi olduğunu göstermektedir. Bugün, antik kentin kalıntıları arasında yer alan anıtsal yapılar, Roma dönemine ait hamam-gymnasium kompleksi ve dünyanın en büyük havrası, bu zengin mirası gözler önüne sermektedir.
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde Yer Almanın Önemi
12 Temmuz 2025 tarihinde, "Sardes Antik Kenti ve Bin Tepe Lidya Tümülüsleri" UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne Türkiye’den kaydedilen yirmi ikinci miras alanı oldu. Bu durum, yalnızca Türkiye’nin değil, tüm insanlığın ortak mirasının bir parçası olarak bu alanların kabul edildiği anlamına gelmektedir. UNESCO listesine girmek, Manisa’nın uluslararası arenada tanınırlığını artıracak bir adım niteliği taşımaktadır. Listedeki yer, bu alanların uluslararası koruma ve izleme mekanizmaları ile destekleneceği anlamına geldiğinden, Sardes ve çevresindeki tümülüslerin korunması için güçlü bir güvence sağlamaktadır.
Yerel Kadınların Rolü: Tarihin Koruyucuları
Kazı çalışmalarında, tarihi buluntuların titiz bir şekilde temizlenmesi büyük önem taşırken, bu süreçte yerel kadınların rolü oldukça dikkat çekicidir. Bazı özel uzmanların yanı sıra, bölge halkı olan kadınlar da bu tarih yolculuğuna katkıda bulunmaktadır. Zara köyünde yaşayan kadınlar, devasa sütunların gömülü olduğu toprakları kazarken, bu değerli eserlerin temizlenmesi ve onarılması için gerekli eğitimi uzmanlardan alarak zorlu bir görevi üstlenmişlerdir. Örneğin, yaklaşık 18 metre yükseklikteki iskeleler üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda, bulanık ve simsiyah vaziyette bulunan sütunlar, uygun kimyasallar kullanılarak yeniden ilk günkü haline kavuşturulmuştur.
İş Gücü ve Eğitim: Kadınlar için Yeni Fırsatlar
Bu kadınlar, sadece tarihi eserlerin temizlenmesi sürecine katkıda bulunmakla kalmayıp, aynı zamanda kendi ekonomik durumlarını iyileştirmek adına da önemli bir adım atmışlardır. Bu bağlamda, kazı çalışmalarında görev alan Emine Altan, "Bize böyle bir imkan sağladılar. Hepimiz bu köyün halkıyız, 4 yıldır mozaik işi yapıyoruz. Pirinç ayıklar gibi taşları ayıklayıp tek tek diziyoruz, ince bir iş. Tarihimize sahip çıkıyoruz" diyerek bu süreçteki önemli katkılarını özetlemektedir. Yerel kadınların bu tür işe katılımı, hem ekonomik bağımsızlıklarını güçlendirmekte hem de bölgedeki toplumsal cinsiyet eşitliğine katkıda bulunmaktadır.
Prof. Dr. Nicholas Cahill’in Çalışmaları ve Türkiye Bağları
Sardes’te yapılan kazı çalışmalarının başında bulunan Prof. Dr. Nicholas Cahill, bu alanda yıllardır süren yoğun çabaları ile dikkat çekmektedir. Arkeolog olarak 18 yaşında geldiği Sardes’te, neredeyse tüm hayatını burada geçiren Cahill, Türkiye ile olan güçlü bağlarını ve bu bölgedeki çalışmalarının önemini vurgulamaktadır. "Tüm ailem bir dönem Türkiye’de yaşadı, eğitimlerini burada aldılar. En küçük kızım, İngilizceden önce Türkçe öğrendi. Türkiye evimiz gibi oldu, çok şanslıyız ve burayı çok seviyoruz" sözleriyle, Türkiye'nin kendisi için ne denli değerli olduğunu ifade etmektedir.
Geleceğe Dair Umutlar ve Sosyal Etkiler
Sardes Antik Kenti’nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınması, bölge için bir dönüm noktasıdır. Bu gelişme, hem sosyal hem de ekonomik açıdan olumlu etkiler doğurması beklenmektedir. Ziyaretçi sayısında yaşanacak artış, bu tarihi alanın korunmasına ilişkin finansman olanaklarını da artıracak ve yerel halk için yeni iş fırsatları doğuracaktır. Ayrıca, uluslararası düzeyde farkındalığın artması, kültürel mirasın korunması konusundaki çabaların artmasını beraberinde getirecektir. Bu bağlamda, Sardes’in yalnızca bir antik kent olarak değil, aynı zamanda bir kültürel buluşma noktası olarak da önem arz ettiği anlaşılmaktadır.
