Çanakkale Boğazı'nda Fırtına Alarmı: Küresel Ticaretin Kalbi Kilitlendi!
Dünya deniz ticaretinin en hayati ve stratejik geçitlerinden biri olan Çanakkale Boğazı, bölgeyi etkisi altına alan şiddetli fırtına nedeniyle 20 Mart Salı sabahı itibarıyla transit gemi geçişlerine çift yönlü olarak tamamen kapatıldı. Saatteki hızı zaman zaman 60 kilometreyi aşan rüzgarlar ve denizde anormal seviyelere ulaşan akıntı hızı, seyir emniyetini tehlikeye attı. Özellikle dev tonajlı gemiler için manevra kabiliyetini kritik derecede sınırlayan bu ani gelişme, boğazın hem Ege hem de Marmara girişlerinde bekleyen onlarca geminin akıbeti için yeni talimatları gündeme getirdi.
Kritik Karar: Boğaz Çift Yönlü Trafiğe Kapatıldı
Çanakkale Boğazı Gemi Trafik Hizmetleri Müdürlüğü, aldığı acil bir kararla, kuzey ve güneyden seyir halindeki tüm gemi kaptanlarına telsiz anonsuyla boğazın çift yönlü olarak transit geçişlere kapatıldığını duyurdu. Bu önlemin temelinde, şiddetli fırtınanın neden olduğu aşırı akıntı hızı ve gemilerin manevra yeteneğini felç eden rüzgarlar yatıyor. Denizcilik uzmanları, mevcut koşulların potansiyel çarpışma riskini artırdığını ve uluslararası denizcilik kuralları uyarınca seyir emniyetinin her şeyden önce geldiğini vurguluyor.
Boğazın Ege ve Marmara girişlerinde şu an itibarıyla 40 civarında ticaret gemisi demirlemiş durumda bekliyor. Bu gemiler arasında ham petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), tahıl ve çeşitli sanayi ürünleri gibi küresel tedarik zinciri için hayati öneme sahip yükleri taşıyan binlerce tonluk dev tankerler ve kargo gemileri bulunuyor. Bu dev gemilerin güvenliğinin sağlanması, sadece mürettebatın can güvenliği için değil, aynı zamanda küresel ekonominin can damarı olan tedarik zincirlerinin aksamaması açısından da büyük bir hassasiyetle ele alınıyor.
Montrö'nün Gölgesinde: Geçmiş Krizler ve Küresel Etkiler
Çanakkale Boğazı, sadece Türkiye için değil, dünya ticaret haritası için de vazgeçilmez bir deniz geçidi olma özelliğini taşıyor. Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye'nin egemenliğinde olmasına rağmen uluslararası deniz trafiğine açık olan bu stratejik su yolu, özellikle kış aylarında veya ani iklimsel değişimlerde benzer fırtına olaylarıyla sıkça karşılaşıyor. Bu tür kapanmalar, bölgesel ve küresel piyasalarda anında hissedilen dalgalanmalara yol açıyor. Benzer bir kapanma, sadece geçen yıl, 2023 yılının Ocak ayında yaşanan şiddetli fırtınada da yaşanmış, o dönemde Karadeniz'den gelen tahıl sevkiyatları ve Rus petrol tankerlerinin geçişleri ciddi şekilde aksamıştı. Gıda güvenliği ve enerji arzı konusundaki küresel hassasiyetlerin yüksek olduğu bu dönemlerde yaşanan aksaklıklar, uluslararası piyasalarda kısa süreli ancak derin bir endişe yaratmıştı. Bu olaylar, küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor.
Küresel Ekonomiye Milyonlarca Dolarlık Fatura
Denizcilik sektörü temsilcileri ve ekonomi uzmanları, Çanakkale Boğazı'ndaki geçişlerin durmasının küresel ekonomiye günlük maliyetinin her gün on milyonlarca doları bulduğunu tahmin ediyor. Bu muazzam rakam, yalnızca bekleyen gemilerin günlük operasyonel giderlerini değil, aynı zamanda yüklerin varış noktalarına gecikmesinden kaynaklanan üretim kayıplarını, artan sigorta maliyetlerini ve acil durum planlamalarının getirdiği ek masrafları da kapsıyor. Gemilerin rota değiştirmek zorunda kalması veya limanlarda zorunlu bekleyişleri, navlun fiyatlarını yükseltirken, teslimat sürelerini uzatarak tedarik zincirlerinde ciddi aksaklıklara neden oluyor. Bu durum, özellikle ham petrol, doğal gaz ve gıda gibi stratejik ürünlerin fiyatları üzerinde anlık ve önemli bir baskı oluşturabiliyor. Kapanışın uzaması ihtimali, dünya piyasalarında daha geniş çaplı ve kalıcı fiyat dalgalanmalarına yol açabilir.
Ankara Tedbirli: Fırtınanın Ardından Boğazı Bekleyen Sınav
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden gelen son uyarılar, Çanakkale Boğazı'nı etkisi altına alan şiddetli fırtınanın bir süre daha devam edebileceğini gösteriyor. Uzmanlar, rüzgar hızının ve denizdeki akıntının güvenli seviyelere düşmesinin ardından boğazın kademeli olarak deniz trafiğine açılacağını belirtse de, fırtınanın beklenenden uzun sürmesi endişeleri artırıyor. Boğaz girişlerindeki gemi yığılması, her geçen saat büyüyerek uluslararası ticaret akışı üzerinde daha derin bir baskı oluştururken, boğazın açılmasının ardından dahi bu yığılmanın eritilmesi ciddi zaman alacak bir operasyon olacak.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, oluşturduğu kriz masasıyla gelişmeleri anbean takip ediyor. Bakanlık yetkilileri, bekleyen gemilerin kaptanları ve acenteleriyle sürekli iletişim halinde kalarak güncel bilgileri paylaşıyor ve alınacak tedbirleri değerlendiriyor. Fırtınanın uzaması durumunda, başta Avrupa'nın enerji arzı güvenliği ve Orta Doğu'nun temel gıda ihtiyacı olmak üzere, küresel tedarik zincirlerinde ciddi aksaklıklar ve fiyat dalgalanmaları yaşanabileceği öngörülüyor. Türkiye'nin bu hayati su yolunun güvenli ve kesintisiz akışını sağlama sorumluluğu, uluslararası kamuoyunda yakından izleniyor.
Yerel Feribot Seferleri Normal Akışında
Uluslararası gemi trafiğindeki bu büyük kilitlenmeye rağmen, Çanakkale Boğazı'ndaki fırtına yerel yaşamı olumsuz etkilemiyor. Gestaş A.Ş. tarafından işletilen şehir içi ve adalar arası feribot seferleri, fırtınanın seyrini etkilemeden normal tarifesinde devam ediyor. Bu durum, bölge halkının ve adalarla bağlantısı olan vatandaşların günlük ulaşımında herhangi bir aksaklık yaşanmamasını sağlayarak, karasal ve adasal ulaşımın kesintisiz sürdürüldüğünü gösteriyor.
