Teoman Duralı'nın Vefatının Dördüncü Yılında Anıldı
Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Büyük Ödülü sahibi Prof. Dr. Şaban Teoman Duralı, Türkiye'nin önde gelen bilim insanlarından biri olarak, felsefi düşüncelerini ve akademik katkılarını ölümsüzleştirdi. Dört yıl önce 6 Aralık 2021'de İstanbul'daki evinde hayatını kaybeden Duralı, düşünce dünyasına bıraktığı izlerle anılmaya devam ediyor.
Hayatının Erken Dönemleri
7 Şubat 1947'de Zonguldak'ın Kozluk ilçesinde dünyaya gelen Teoman Duralı, babası Sabih Duralı'nın elektrik sağlayan bir santralde müdür olması nedeniyle çocukluğunu Zonguldak'ta geçirdi. Aile yapısı ve sosyal çevre, onun düşünme yeteneğinin ve felsefi sorgulamalarının şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Duralı, çocukluk yıllarını anlattığı bir konuşmasında, "Çok kötü bir öğrenciydim. Zaten ilkokul birinci sınıfın üçüncü gününde okuldan kaçtım" diyerek bu dönemdeki özgür ruhunu vurgulamıştır.
Eğitim Hayatı ve Akademik Kariyeri
Duralı'nın eğitim hayatı, babasının 1954 yılında Demokrat Parti'den milletvekili seçilmesi ile birlikte Ankara'da ortalama bir eğitimle sürdü. Orta öğrenimini Kırklareli Üniversitesi'nde tamamladığı yıllarda, bir atlas ile coğrafyaya olan sevgisini keşfetti. Duralı, yabancı dillere olan ilgisini de bu dönemde geliştirdi; annesinden öğrendiği Almanca'nın yanı sıra kendi çabalarıyla Latince gibi pek çok dili öğrendi.
Osmanlı İmparatorluğu’nun ve Cumhuriyet Türkiye’sinin zengin felsefi mirası üzerine kurulu bir eğitim anlayışı, Duralı'nın akademik kariyerinin temellerini oluşturdu. 1973'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden mezun olduktan sonra, aynı bölümde asistan olarak göreve başladı. Burada, yalnızca eğitim vermekle kalmayıp, felsefenin derinliklerine inen çalışmalarını da geliştirdi.
Ulusal ve Uluslararası Başarılar
Teoman Duralı, felsefe, antropoloji ve biyoloji alanlarında yüksek öğrenimine devam etti ve "Çağdaş Düşüncede Canlı Sorunu" başlıklı çalışmasıyla 1977'de doktor unvanını aldı. Akademik başarısının yanı sıra, 1988 yılında biyoloji felsefesi üzerine yazdığı tezlerle profesör unvanını kazandı. Duralı, Türkiye'de 16 farklı üniversitede felsefe dersleri vererek, felsefi düşünceyi geniş kitlelere ulaştırmayı başardı. Elazığ, Diyarbakır, Malatya, Adana ve Erzurum gibi şehirlerde dersler vererek felsefenin sınırlı kavramlarının ötesinde bir ulusal hafıza oluşturdu.
Uluslararası alanda da önemli katkılarda bulunan Duralı, 1992 yılından itibaren Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi’nde, 1994 yılından 2003 yılına dek Viyana Üniversitesi’nde, 1995-1999 yılları arasında ise Malezya'da misafir öğretim üyesi olarak görev yaparak, akademik bilgiyi dünya genelinde paylaşma fırsatı buldu.
Ödüller ve Tanınma
Çeşitli ödüllerle taçlandırılan Duralı, 2000 yılında "Çağdaş Küresel Medeniyet" adlı çalışmasıyla Türkiye Yazarlar Birliği İnceleme Ödülü’ne layık görüldü. 2017'de, edebi ve felsefi katkılarından ötürü "Necip Fazıl Saygı Ödülü"'nü aldı. Duralı'nın felsefi duruşu ve eğitime olan katkıları, özellikle genç akademik nesiller için önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Son Dönem Çalışmaları
Duralı, 2009-2015 yılları arasında Kırklareli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi’nin Felsefe bölümünü kurarak dekanlık yaptı. İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümünde, 38 yıllık köklü bir geçmişe sahip olan bir akademisyen olarak, Bilim Felsefesi, Felsefe Tarihi ve Biyoloji Felsefesi konularında da derinlemesine araştırmalar yaparak öğrencilerine ilham vermeye devam etti. Son dönemlerde, TRT 2 ekranlarında yayınlanan "Felsefe Söyleşileri" programında insan hikayesini, kültür ve dil meseleleri üzerinden irdeleyerek toplumun felsefi düşüncesine katkı sağladı. Bu programda, Batı ve Doğu düşünce dünyalarının geçmişini tartışarak, toplumun farklı kesimlerine ulaşmayı hedeflemiştir.
Duralı’nın felsefe anlayışı, insanın yaşamak için ortaya koyduğu bütün eserlerin kültür olduğuna ve kültürün üç ana dayanağının dil, din ve zanaat olduğuna vurgu yapmaktadır. Bu düşünceleri, onun sadece bir akademisyen olmadığını, aynı zamanda bir kültür elçisi olduğunu göstermektedir.
Vefatı ve Hatırası
Kanser tedavisi nedeniyle iki kez ameliyat olan Duralı, 6 Aralık 2021'de vefat etti. Ailesinin yanı sıra akademik camia da büyük bir kayıp yaşadı. Prof. Dr. Teoman Duralı'nın naaşı Aşiyan Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi. Kendisi, hayattayken kazandığı saygı ve sevgi ile hala anılmakta, felsefi düşünceleri ve insanlık için sunduğu katkılar akıllarda yaşamaya devam etmektedir.
Özellikle gençlerin akademik ve düşünsel gelişimleri üzerinde bıraktığı etki, ülke kültürü ve felsefesi adına önemli bir miras olarak değerlendirilmelidir. Teoman Duralı’nın izleri, felsefi düşüncenin ve insan olmanın derin anlamlarını keşfetmek isteyenler için hâlâ parlak bir yol göstermektedir.
