Türkiye'de Kentsel Dönüşüm Hamlesi Hızlanıyor
Türkiye, doğal afet risklerine karşı dayanıklı ve güvenli şehirler inşa etme hedefi doğrultusunda önemli adımlar atıyor. Ülke genelinde sürdürülen kentsel dönüşüm projeleri, afet riski taşıyan yapı stokunu güvenli hale getirme, can ve mal kayıplarını önleme amacı taşımaktadır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın verilerine dayanan projeler, şehirlerin planlı, sürdürülebilir ve dirençli bir yapıya kavuşturulmasına yönelik kritik öneme sahiptir.
Kentsel Dönüşüm Projelerinin Boyutu
Son yıllarda yürütülen kentsel dönüşüm projeleri kapsamında, 130 bin riskli ve rezerv yapı alanında toplamda 2 milyon 333 bin bağımsız birimin modernizasyonu gerçekleştirilmektedir. Bu dönüşüm süreçleri, özellikle yüksek riskli yapı stokunun bulunduğu bölgelerde yoğunlaşmakta ve olası doğal afetler karşısında daha güvenli ve planlı bir şehir dokusu oluşturulması hedeflenmektedir.
- 2 milyon 84 bin bağımsız birimin yapımı tamamlandı,
- 249 bin bağımsız bölümde inşaat faaliyetleri sürüyor.
Ayrıca, kentsel dönüşüm sürecinde vatandaşlara maddi destek sağlamak amacıyla, kira yardımı, kamulaştırma, proje ve hizmet alımları ile faiz destekleri için toplamda yaklaşık 112,10 milyar lira kaynak aktarılmıştır. Bu destek, dönüşüm sürecinin hızlandırılmasını ve vatandaşların bu süreçte daha aktif bir rol almasını sağlayacaktır.
İstanbul Örneği
Türkiye'nin en büyük şehri olan İstanbul'da, kentsel dönüşüm süreçleri büyük bir hız kazanmıştır. İstanbul'da 924 bin bağımsız birimin dönüşümü tamamlanmış, 132 bin bağımsız birimin yapımına ise devam edilmektedir. Şehirdeki yapı stokunun büyük bir bölümünün deprem riski altında olduğu dikkate alındığında, bu çalışmaların önemi daha da artmaktadır.
İstanbul'da mevcut olarak 8 milyon 70 bin 177 bağımsız bölüm bulunmakta, bunların 1,5 milyonunun riskli olduğu belirlenmiştir. Özellikle 600 bin bağımsız bölüm acil dönüşüm gerektirmektedir. Bu tespitler, kentsel dönüşüm projelerinin ne denli acil ve önemli olduğunu göstermektedir.
Yarısı Bizden Kampanyası
Kentsel dönüşüm sürecine vatandaşların katılımını artırmak amacıyla “Yarısı Bizden” kampanyası hayata geçirilmiştir. Bu kampanya kapsamında 78 bin 878 bağımsız bölümün dönüşüm sürecine destek sağlanmaktadır. Ayrıca, alan bazında dönüşüm modeli ile çok sayıda binanın aynı anda dönüşümünü teşvik etmek için yeni finansal modeller sunulmaktadır.
Özellikle toplu konut projelerinde, uzak yerlerde oturan vatandaşların dönüşüm süreçlerine dahil edilmesi hedeflenmektedir. Bu, şehirlerdeki dönüşüm sürecinin hız kazanmasına ve daha dayanıklı konutlar ortaya çıkmasına olanak tanıyacaktır.
Finansman Modelleri
Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinesinde yürütülen inşaat projeleri için TOKİ veya Emlak Konut GYO gibi kurumlar görev almaktadır. Bu model dahilinde, hak sahiplerine 875 bin lira hibe verilmekte ve ikna sürecinde bina maliyetinden indirilmeden önce, kalan borç uzun vadeli uygun ödeme koşullarıyla taksitlendirilmektedir.
Hukuki süreçlerin hızlandırılması amacıyla, vatandaşların proje ve dönüşüm süreçlerinde daha fazla destek alabilmeleri için çeşitli kolaylıklar sağlanmaktadır. Örneğin, hak sahipleri, yüklenici firma ile dönüşüm modeli kapsamında sağlanan 1 milyon 875 bin liralık desteğin 875 bin liralık kredi kısmını geri ödemekle yükümlü olurlar. İş yerleri için de 1 milyon lira destek sağlanmakta, 437 bin 500 liralık kredinin geri ödemesi yapılmaktadır.
Sonuç ve Gelecek Beklentileri
Kentsel dönüşüm projeleri, hem ekonomik hem de sosyal açıdan önemli bir dönüşüme kapı aralamaktadır. Ülkenin deprem riski ile karşı karşıya olduğu göz önüne alındığında, bu projelerin daha fazla hız kazanması ve etkin planlamalar ile desteklenmesi gerekmektedir. Vatandaşların güvenli konutlarda yaşaması, hem ekonomik istikrarı artıracak hem de sosyal yapıyı güçlendirecektir.
Öte yandan, süreçlerin hukuki ve mali boyutlarının vatandaşlar için uygun hale getirilmesi, dönüşüm çalışmalarına daha fazla katılımı teşvik edecektir. Asgari ehemmiyet kıstası içinde değerlendirilen bu dönüşüm projeleri, gelecekte Türkiye’nin şehirleşme ve kalkınma hedeflerine önemli katkılarda bulunacaktır.
Bütün bu gelişmeler ışığında, kentsel dönüşüm projeleri sadece fiziksel değil, aynı zamanda toplumsal ve ekonomik dönüşümlere de zemin hazırlayacaktır.
