Türkiye'nin Gizli Zenginlikleri: Longozlar
Türkiye, doğal güzellikleri ve biyolojik çeşitliliği ile bilinen bir coğrafya. Ancak, bu doğal zenginliklerin bazıları hâlâ pek bilinmemektedir. Longoz ormanları, bu gizli zenginliklerin başında geliyor. Sakarya, Karacabey, İğneada ve Sarıkum'da yer alan bu longozlar, ekosistemlerin korunması açısından büyük bir öneme sahiptir.
Longoz Ormanları Nedir?
Longoz, taban suyu seviyesinin yüksek olduğu dönemlerde, akarsu veya göl gibi tatlı su kaynakları ile beslenen ve yılın belirli zamanlarında su altında kalan ormanlara verilen isimdir. Özellikle Karadeniz bölgesinde, 'bataklık' anlamına gelen 'longoz' terimi, bu ormanların tanımında yaygın olarak kullanılır. Uzun yıllar boyunca göz ardı edilen bu doğal habitat, aslında son derece zengin bir biyoçeşitlilik sunmaktadır. Longoz ormanlarının bir oluşum süreci vardır: Su akışının bir engelle karşılaşması ve burada birikmesi, bu tür ormanların zenginliğini besleyen temel faktördür.
Biyolojik Çeşitlilik
Longozlar, yalnızca bitki örtüsü açısından değil, aynı zamanda fauna açısından da son derece zengindir. Türkiye’deki longoz ormanları, birçok türden su kuşlarına, sürüngenlere, memelilere ve böceklere ev sahipliği yapmaktadır. Bu ormanlar, suyun filtrelenmesi, karbondioksitin temizlenmesi gibi ekosistem hizmetleri sunarak doğal dengeyi korumaktadır. Ayrıca, su baskınlarını önleyici rolü nedeniyle, bu alanların korunması sosyoekonomik anlamda da büyük bir önem taşımaktadır. Bu metabolisması ile longozlar, hem çevre koruma açısından hem de insan yaşamı için büyük fayda sağlamaktadır.
Milli Park İğneada
Kırklareli'nin Demirköy ilçesinde yer alan İğneada Longoz Ormanları, Türkiye’nin en büyük longozlarından biridir. 2007 yılında milli park olarak ilan edilen bu ormanlar, 3.155 hektarlık bir alan kaplamakta ve 544 bitki türü, 46 memeli, 28 sürüngen, 24 balık ve 194 kuş türüne ev sahipliği yapmaktadır. Mert, Erikli, Saka, Hamam ve Deniz gölleri tarafından beslenen bu alan, eşsiz bir ekosistem zenginliğine sahiptir.
Karacabey Longozu
Bursa’nın Karacabey ilçesinde bulunan Karacabey Longozu, yaklaşık 3.300 hektarlık bir alanı kapsamaktadır ve Kocaçay Deresi tarafından beslenmektedir. Bu longoz, kuş göç yolları üzerinde kritik bir noktada yer almakta ve 239 kuş türü ile 23 balık türüne ev sahipliği yapmaktadır. Çeşitli nadir bitki türleriyle de dikkat çekiyor. 2018 yılında 'Ulusal Sulak Alan' olarak tescil edilmiştir.
Acarlar Longozu
Sakarya ili Karasu ilçesinde yer alan Acarlar Longozu, Türkiye’nin en büyük tek parça subasar ormanı olup, yaklaşık 1.900 hektarlık bir alana sahiptir. Okçular Deresi tarafından beslenen bu longoz, bu alanda yetişen nilüfer çiçekleri ile tanınmakta ve hem görsel hem de biyolojik açıdan zengindir. Ayrıca, 2019 yılında ‘Ulusal Sulak Alan’ statüsü kazanmıştır.
Sarıkum Gölü
Sinop Sarıkum Gölü ve çevresi, denizle bağlantılı bir başka longozdur. 1987 yılında ‘Tabiatı Koruma Alanı’ olarak ilan edilen bu bölge, tatlı ve tuzlu suyun karıştığı bir geçiş alanı olarak işlev görmektedir. Burada sazlıklar, kumullar ve ormanlık alanlar bir arada bulunmaktadır. İğneada ve Acarlar Longozu kadar büyük olmasa da, sunduğu ekosistem hizmetleri ile önemli bir sulak alan olarak kabul edilmektedir.
Dünyadaki Longozlar
Dünyada, özellikle Amerika’nın güney eyaletlerinde, bataklık ormanları bulunuyor. Florida ve Louisiana gibi yerlerdeki Everglades, bu tür alanların dikkat çeken örnekleridir. Ayrıca, Amazon Havzası’ndaki Várzea ve Igapó ormanları da önemli subasar ormanları arasındadır. Afrika kıtasında, Kongo Nehri Havzası ve Botsvana’nın Okavango Deltası, uzunozların bulunduğu diğer önemli alanlardır.
Avrasya’daki Longozlar
Asya kıtasında ise Hindistan'daki Sundarbans, Ganj ve Brahmaputra nehirlerinin tatlı su etkisiyle bazı kısımları longoz özellikleri taşımaktadır. Endonezya ve Malezya gibi ülkelerde, büyük nehir deltaları çevresinde tatlı su bataklık ormanları görülmektedir. Avrupa'da longoz ormanları ise nadir olup, en çok Doğu ve Güneydoğu Avrupa'da yer almaktadır; Bulgaristan’da Strandzha ve Romanya’da Tuna Deltası en büyük longozlar arasında sayılmaktadır.
Gelecek ve Koruma Stratejileri
Longoz ormanlarının korunması, yalnızca biyoçeşitliliğin sürdürülmesi açısından değil, aynı zamanda yerel ekonomik kalkınma için de kritik öneme sahiptir. Bu alanların doğal güzellikleri ekoturizm potansiyeli taşırken, eğitim ve araştırma faaliyetleri ile bu ekosistemlerin önemi anlatılabilir. Koruma stratejileri geliştirilirken, yerel halkın da süreçlere dahil edilmesi sağlanmalıdır. Bu sayede, hem doğal zenginlikler korunabilir hem de bölge ekonomisi beslenebilir. Türkiye’nin longozları, hem yerel hem global ölçekte, korunması gereken önemli doğa miraslarıdır.
