Yerli Alev Dedektörü: Orman Yangınlarına Karşı Bir Teknolojik Dönüşüm
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nde geliştirilen dünyanın ilk gazlı fotokatot tabanlı alev dedektörü, orman yangınlarının tespiti için büyük bir adım olarak karşımıza çıkıyor. Söz konusu dedektörün, 2026 yaz aylarında faaliyete geçmesi planlanıyor. Bu yenilikçi proje, yerli kaynaklarla geliştirilen teknolojik bir çözüm sunarak, yangınların tespiti konusundaki mevcut tekniklerin sınırlarını zorlamayı hedefliyor.
Mevcut Durum ve Gelişmeler
Yangın dedektörleri, genellikle duman, kızılötesi veya morötesi ışınları algılamak üzere tasarlanmış sistemlerdir. Ancak bu dedektörlerin sınırlı algılama mesafesi ve açısı, yangınların erken tespiti açısından büyük bir dezavantaj oluşturuyor. NÜRDAM Müdürü Doç. Dr. Yalçın Kalkan, geleneksel yangın dedektörlerinin algılama kapasitesi hakkında şu ifadeleri kullanıyor:
- Algılama mesafesi 25 metreyle sınırlıdır.
- Algılama açısı en fazla 120 dereceyi bulmaktadır.
- Yarı iletken dedektörlerin kısa ömrü, radyasyon hasarına karşı hassas olmalarından kaynaklanmaktadır.
Bu noktada, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nden geliştirilen gazlı fotokatot tabanlı alev dedektörü, 360 derece algılama açısı ve 100 metre üzerindeki algılama mesafesi ile dikkat çekiyor. Doç. Dr. Kalkan, bu gelişmenin Türkiye için büyük bir kazanım olduğuna vurgu yapıyor. Gazlı teknolojinin kullanımı sayesinde, mevcut sınırların ortadan kaldırıldığı ve dedektörün test edildiği her açıda etkinlik gösterdiği belirtiliyor.
Teknolojik Yenilikler
Bu dedektör, mevcut yangın teknolojilerinden farklı olarak, çok daha hızlı algılama süresine sahiptir. Mevcut teknolojilerin sinyal üretme kapasitesi saniyelerle ölçülürken; yerli gazlı dedektör, mikrosaniyeler içinde sinyal üretebilmektedir. Bu hızlı tepki süresi, yangınların ilk aşamalarında hızlı müdahale edilmesine olanak tanıyacak. Doç. Dr. Kalkan, bu sistemin tamamen yerli olduğunu ve üniversitelerine ait olduğunu vurgulayarak, uluslararası PCT patent başvurusunun da yapıldığını belirtiyor.
Ekip Çalışmasının Önemi
Dedektörün geliştirilmesinde İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’nın değerli katkıları da dikkate alınmaktadır. Prof. Dr. Sadullah Öztürk ve Doç. Dr. Arif Kösemen’in projeye olan katkıları, teknolojinin gelişim sürecinde kritik bir rol oynamıştır. Projenin temel amacı, orman yangınlarını erken tespit edebilmek ve bu sayede hem can kayıplarını hem de büyük mali zararları azaltabilmektir. Çalışmanın 5 yıl önce başlandığı ve şu anda proje aşamasında uluslararası sertifikalara başvurularının yapılacağı belirtiliyor.
Gelecek Perspektifi
Yerli alev dedektörünün 2026 yılına kadar tamamlanması, Türkiye’deki orman yangınlarıyla mücadelede önemli bir dönüşüm yaratabilir. Orman yangınları, Türkiye gibi iklim değişikliğinden etkilenmiş bölgelerde her yıl daha büyük riskler taşımaktadır. Bu nedenle, yerli alev dedektörlerinin, özellikle pilot bölgelerde faaliyete geçmesini sağlamak, ülkenin bu alandaki teknoloji bağımsızlığını artıracaktır.
Dahası, dedektörler yalnızca orman yangınlarının tespiti için değil, aynı zamanda yakıt istasyonları gibi riskli alanlarda da kullanılacaktır. Bu durum, hem yangın güvenliğini artıracak hem de işletmelerin yangın yönetimi kapasitesini güçlendirecektir. Doç. Dr. Kalkan’ın da ifade ettiği gibi, “Ümit ediyorum ki önümüzdeki yaz orman yangınlarını tespit etmek için en azından pilot bölgelerimizde yerli ve milli alev dedektörlerimizi kullanabileceğiz.”
Sonuç
Sonuç olarak, yerli alev dedektörü, Türkiye’nin orman yangınlarıyla mücadelesinde atılan önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Geliştirilen bu teknoloji, ormanlarımızın korunmasında, insan hayatının güvence altına alınmasında ve ekonomik kayıpların azaltılmasında büyük bir potansiyele sahiptir. Bu tür yenilikçi çözümler, Türkiye’nin teknolojik bağımsızlığını sağlaması ve orman yangınlarıyla daha etkili bir şekilde mücadele etmesi açısından kritik öneme sahiptir.
