Azerbaycan, 2023 yılının Ocak ayında Milli Meclis'te gerçekleştirilen genel kurul toplantısında, tütün ve tütün mamulleri hakkındaki mevzuatta önemli değişiklikler yapıldığını duyurdu. Bu kapsamda, sıvı elektronik sigara kullanımını tamamen yasaklayan yeni düzenleme kabul edildi. Yapılan bu düzenlemeye göre, nikotin veya aroma içeren sıvıyı ısıtarak buhar üreten elektronik sigaraların ithalatı, ihracatı, üretimi, depolanması, toptan ve perakende satışı kesinlikle yasaklandı. Ancak, ısıtılmış tütün ürünlerinin bu yasak kapsamına alınmadığı belirtildi.
Sağlık Üzerine Etkileri Göz Önünde
Azerbaycanlı yetkililer, bu yasak kararının arka planında sıvı elektronik sigaraların sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini tespit ettiklerini vurgulamaktadır. Özellikle 2022 ve öncesindeki yıllarda dünya genelinde elektronik sigara kullanımındaki artış, sağlık otoriteleri tarafından sıkça ele alınmış, Avrupa ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri gibi bölgelerde bu ürünlere yönelik alınan yasak kararları sonrası sağlık sorunlarının arttığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda, Azerbaycan'ın yeni düzenlemesi ulusal sağlık politikalarını uluslararası normlara uyum sağlama çabası olarak değerlendirilmektedir.
Uzmanların Endişeleri
Sağlık alanındaki uzmanlar, sıvı elektronik sigaraların geleneksel sigaralardan daha az zararlı olduğu yönünde bazı görüşler dile getirirken, bu ürünlerin uzun vadede pek çok bilinmeyen riski barındırabileceğine de dikkat çekmekte. Son yıllarda Azerbaycan'da yapılan çeşitli araştırmalar, yasak kararının kamu sağlığı açısından önemli bir adım olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte sıvı elektronik sigaraların uzun dönem etkilerine dair daha fazla veri elde edilmesi beklenmektedir.
Piyasalarda Şok Etkisi
Yeni yasak, elektronik sigara pazarında önemli bir sarsıntı yaratma potansiyeline sahip. Sigara ve tütün ürünleri sektöründe faaliyet gösteren üreticiler ve tüccarlar, mevcut düzenlemenin pazar paylarını olumsuz etkileyebileceğinden endişe duymaktadır. Tütün sektöründe tanınan isimlerden Aziz Mirzeyev, "Bu gelişme piyasalarda büyük bir çalkantıya yol açabilir" diyerek yatırımcılar arasında huzursuzluk yaşandığını dile getirmiştir. Bunun yanı sıra, sıvı elektronik sigaraların vergiye tabi mallar listesinden çıkarılması ve bu ürünlerin reklamlarının yasaklanması da öngörülmektedir.
Gelecek İçin Stratejik Planlar
Düzenlemenin, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması halinde 1 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanmaktadır. Bu tarihe kadar halkın elektronik sigaralar hakkında bilinçlenmesi gerektiği vurgusu yapılmaktadır. Yasak sonrasında, güncel sağlık raporlarının ve araştırmaların artması beklenmektedir, böylece toplumun sağlığıyla ilgili daha fazla bilgi sahibi olması sağlanacaktır. Ayrıca, Azerbaycan hükümetinin sağlık alanında gerçekleştireceği çalışmaların, kamunun bu konudaki farkındalığını artırması hedeflenmektedir.
