Sigara İzmaritleri: Doğayı Tehdit Eden Gizli Düşman
Son yıllarda çevre sorunları arasında hızla yer alan sigara izmaritleri, nikel, kadmiyum ve kurşun gibi tehlikeli ağır metaller ile plastik filtreler nedeniyle doğaya büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yayımlanan Tütün Gezegenimizi Zehirliyor başlıklı raporda, dünya genelinde sigara içenlerin sayısının yaklaşık 1,3 milyara ulaştığı vurgulanmıştır. Bu kişilerin yaklaşık yüzde 75'i izmaritlerini halka açık alanlara, sokaklara, parklara ve sahil bölgelerine bırakmaktadır. Türkiye'de de bu durum oldukça yaygın ve yalnızca bir çevresel sorun değil, aynı zamanda bir kamu sağlığı meselesidir.
Çarpıcı İstatistikler
Her yıl dünyada 4,5 trilyon sigara izmariti atılmakta ve bu izmaritlerin doğaya verdiği zararın, 40.000 lira değerindeki bir ağaca eşdeğer olduğu belirtilmektedir. Yapılan araştırmalar, izmaritlerin yüzyıllarca doğada çözünmemesi dolayısıyla, onları mikroplastiklerin en büyük kaynaklarından biri haline getirdiğini ortaya koyuyor. Örneğin, sigara izmaritlerinin yol kenarları, plajlar, parklar ve bahçelerde yaygın bir şekilde görüldüğü kaydediliyor.
Uzmanlardan Sert Uyarılar
Başkent Üniversitesi Sürdürülebilir Çevre Uygulama ve Araştırma Merkezi (BÜÇEM) Müdürü Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, sigaranın yalnızca halk sağlığı sorunu olduğu algısının yanlış olduğunu belirterek, bu durumun doğanın sağlığını da tehdit ettiğini vurguladı. Erdoğan, "Sigara izmaritleri, insan sağlığına verdiği zarar kadar doğaya da zarar vermektedir. Bu, göze çarpan bir çevresel sorun haline gelmiştir." ifadelerini kullandı.
Küresel Sorun Olarak Sigara İzmaritleri
Prof. Erdoğan, izmaritlerin çevreye atılmasının alışılmış bir davranış haline geldiğine işaret ederek, bu sorunun yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını, küresel bir sorun olduğunu ifade etti. DSÖ, 31 Mayıs'ı "Dünya Tütünsüz Günü" olarak ilan ederek, sigara tüketimi ve onun çevresel etkileri hakkında farkındalık yaratmayı amaçlıyor.
Çevreye Olan Zararları
Sigara izmaritlerinin doğaya zarar verme şekilleri üzerine yapılan araştırmalar, atılan her bir izmaridin rüzgarlarla su kaynaklarına ve doğal yaşama büyük tahribat verdiğini göstermektedir. Erdoğan, "Bir metrekarede atılan izmarit, su kaynaklarını büyük oranda kirletiyor. Denizleri ve toprağı kirleten bu atık, zehirli bir atıktır." şeklinde konuştu.
Geri Dönüşüm Süreci ve Temizlik
Erdoğan, sigara izmaritlerinin geri dönüşüm süreçlerinde dikkatli olunması gerektiğini vurgulayarak, "Geri dönüşüm aşamalarında izmaritler zararlı ve zehirli maddeler olarak tanımlanmaktadır. Bu yüzden izmaritlerin temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi gerekiyor." dedi. Dünyada şu an yaklaşık 750 milyon kilogram sigara izmariti bulunduğu belirtiliyor. Pandemi döneminde sigara kullanımı azalmış, ancak sonrasında oranların yeniden yükselmesi dikkat çekmektedir.
Eğitim ve Farkındalık Projeleri
Prof. Erdoğan, sigara filtrelerinin plastik kaynaklı selüloz asetattan üretildiğini ve bu filtrelerin doğada 10-15 yıl sonra çözünse de mikroplastik kirliliğine yol açtığını kaydetti. Başkent Üniversitesi'nin gerçekleştirdiği "tütünsüz kampüs" uygulamasıyla, öğrencilerin sağlıklı bir ortamda eğitim almasına önem verdiklerini vurguladılar. Ayrıca, kampüslerinde kapalı alanların yanı sıra açık alanlarda, bina önlerinde ve kafe çevrelerinde de sigara içilmesi yasaklandığı duyuruldu.
